Protestantse voorganger die aan huis, in een kerk of een schuur preekt (‘oefent’) voor een groep gelovigen.
Godsdienstige kennis hebben ze opgedaan door zelfstudie; een oefenaar heeft geen officiële theologische opleiding genoten. Toch heeft hij bij zijn gehoor gezag; hij is dan wel niet ‘godgeleerd’, maar wel ‘van God geleerd’, dat wil zeggen: hij heeft ervaringskennis van de bevindelijke omgang met God. In de geschiedenis van het protestantisme zijn naast de dominees duizenden van deze lekenpredikers opgetreden. Vaak wisten ze door hun eenvoudige afkomst, persoonlijk charisma, directe spreekstijl en warme bevinding het hart van hun gehoor bijzonder te treffen en stonden ze dichter bij het kerkvolk dan de predikanten. Een aantal van hen die schriftelijke ‘oefeningen’ hebben nagelaten, zoals Justus Vermeer en Theodorus Avinck, worden onder bevindelijk gereformeerden gelezen.
Auteur
J.K. Karels [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
A. Bel, Predikanten en oefenaars. Biografisch woordenboek van de kleine kerkgeschiedenis, vijf delen (Houten 1988-1999)
F.A. van Lieburg, ‘Kleine professoren, halve dominees, fijne dokters. Oefenaars op de pastorale markt in de vroegmoderne tijd’, in: Documentatieblad Nadere Reformatie 22 (1998), 1-25
