Ondernemer en voortrekker van de christelijk-sociale beweging (Beverwijk 17 juli 1840 - Zeist 27 februari 1915)
Willem Hovy was een telg uit een verarmd Amsterdams patriciërsgeslacht. Het had echter nog wel banden met de stedelijke elite, vooral met de kringen van het Réveil. Hovy bezocht de Technische School in Utrecht en kwam in dienst bij zijn oom Willem Cornelis van Vollenhoven die directeur was van de bierbrouwerij en azijnmakerij De Gekroonde Valk.
In 1863 werd Hovy tot procuratiehouder benoemd, vier jaar later tot vennoot en directeur. In 1866 trouwde hij met Paulina Geertruida Tutein Nolthenius. Persoonlijk leed zou Hovy niet bespaard blijven. Acht van zijn zeventien kinderen ontvielen hem. Na het overlijden van zijn vrouw hertrouwde Hovy in 1907 met zijn nicht Machteld Esser.
In 1867 kwam Hovy in aanraking met Abraham Kuyper, een ontmoeting die zijn leven zou veranderen. Samen trokken ze op tegen modernisme en vrijzinnigheid in de Nederlandse Hervormde Kerk. In 1877 werd Hovy verkozen tot ouderling in de Amsterdamse kerkenraad. Negen jaar later ging hij mee met de Doleantie.
Inmiddels had Hovy de Gekroonde Valk tot een bloeiend bedrijf gemaakt. Stoommachines deden hun intree en er verrees een nieuwe productiehal voor het brouwen van pilsener bier dat steeds meer in zwang kwam. Tegelijktijd was hij actief in de Gereformeerde Vereniging voor Drankbestrijding. Sterke drank was volgens Hovy het grote kwaad, bier daarentegen een goed en gezond alternatief.
De brouwerij maakte Hovy tot een gefortuneerd man die veel geld spendeerde aan kerkelijke en maatschappelijke doelen. Zonder Hovy’s financiële ondersteuning had Kuypers dagblad De Standaard nooit kunnen verschijnen en was het plan een eigen Vrije Universiteit te stichten nooit gerealiseerd.
Hovy was een sociaal meevoelende ondernemer. Hij bood zijn werklieden een redelijk loon, verzekeringen tegen ongelukken, ziekte, overlijden en pensionering en vaak ook goedkope huisvesting. Voorts wilde Hovy zijn werknemers een geestelijk thuis bieden. Elke werkdag werd geopend met bijbellezing, ’s zondags werd alleen het allernoodzakelijkste gedaan, op christelijke feestdagen kregen de werklieden een betaalde vrije dag. Toen zijn werklieden Klaas Kater en Bart Poesiat met het idee kwamen een christelijk werkliedenvereniging op te richten steunde Hovy dit voluit. Progressief was hij echter niet. Bijbelse gezagsverhoudingen huldigend, was hij tegen arbeidersmedezeggenschap. Ook van het stakingsrecht moest hij niets hebben.
Hovy’s vriendschap met Abraham Kuyper duurde levenslang, al waren er de nodige crises. De belangrijkste waren de – door Hovy betreurde – splitsing van de Antirevolutionaire Partij in 1894 en het hiermee samenhangende ontslag van A.F. de Savornin Lohman als hoogleraar aan de Vrije Universiteit. Dit ontslag, in 1896, was voor Hovy reden zich terug te trekken als voorzitter van het directorium van de Vrije Universiteit.
Twee jaar voor zijn dood trok Hovy naar de hernhuttersgemeenschap in Zeist waar hij in 1915 overleed.
Auteur
Rolf van der Woude, voor Protestant.nl
12 november 2008
Verder lezen
G.J. Schutte, ‘Voorlopers: “Willem Hovy”’, in: Voorlopers en dwarsliggers. Cahier over de geschiedenis van de christelijk-sociale beweging 2 (1998) 42-46
R.E. van der Woude, ‘Willem Hovy (1840-1915). Bewogen christelijk-sociaal ondernemer’, in: P.E. Werkman en R.E. van der Woude, Geloof in eigen zaak. Markante protestantse ondernemers in de negentiende en twintigste eeuw (Hilversum 2006) 127-161
Informatie op internet
Biografieën van Nederlandse ondernemers
Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging
Biografisch Woordenboek van Nederland
Parlement & Politiek
