Amerikaanse opwekkingsprediker (Charlotte 7 november 1918)
‘Ik kon gewoon niet blijven zitten,’ herinnerde een van de bekeerlingen zich vijftig jaar later. ‘Ik móést wel naar voren, samen met al die andere mensen die van hun plaats opstonden om de Heer aan te nemen.’ In 1954 hield Billy Graham zijn eerste massa-evangelisatiebijeenkomst in Nederland, in een met ruim veertigduizend mensen gevuld olympisch stadion. Honderden reageerden op zijn appèl naar voren te lopen en publiekelijk voor Jezus te kiezen. Aan de voet van het podium gingen ze met een van Grahams medewerkers in gebed, de Heer vragend hen aan te nemen. ‘Ergens raakt hij de snaar in het mensenhart die God bespelen wil op een voortreffelijke manier,’ schreef de Volkskrant, toen nog voluit katholiek. Trouw noemde Graham een hartstochtelijke en bezielende spreker. Maar tegengeluiden klonken ook, reppend van een ‘triest godsdienstcircus’ en een ‘Amerikaans opgezette reclamecampagne.’
Als rode draden lopen bijval en afkeer door het leven van de opwekkingsprediker. Hij werd als William Franklin Graham uit presbyteriaanse ouders geboren op een melkboerderij in North Carolina. Op zestienjarige leeftijd bezocht hij een opwekkingsbijeenkomst en bekeerde zich tot het christelijk geloof. Twee jaar later, in 1936, behaalde hij zijn high-schooldiploma en ging huis-aan-huis borstels verkopen. Studiezin won het algauw van de handelsgeest. Graham meldde zich bij het Bob Jones College in Cleveland, maar vond de school te fundamentalistisch en vervolgde zijn studie aan het Trinity College in Temple Terrace, Florida. Tijdens een avondwandeling op de golfbaan werd Graham persoonlijk door God geroepen, zo schrijft hij in zijn autobiografie. Bij de achttiende hole knielde hij neer, zeggend: ‘Goed, Heer, als U mij wilt hebben, kunt u mij krijgen.’ Graham voegde zich bij de conventie van zuidelijke baptisten die hem in 1939, na zijn bachelorsgraad in de theologie te hebben behaald, als predikant aanstelde.
Hij bleef studeren. In 1940 trok Graham naar het Wheaton College in Illinois dat hij drie jaar later als bachelor in de antropologie verliet. Hij werd predikant in Western Springs, onder de rook van Chicago, en kreeg bekendheid als presentator van het radioprogramma Songs in the night. In 1944 sloot Graham zich bij Youth for Christ aan en werd reizend evangelist. Een grootscheepse evangelisatiecampagne in Los Angeles, in 1949, markeerde zijn landelijke doorbraak, niet in het minst dankzij mediamagnaat William Randolph Hearst die de campagne groot in zijn kranten bracht. De sleutel tot Grahams succes was dat hij afstand nam van sektarische fundamentalisten, zonder dat hij het gezag van de bijbel afzwakte. Zijn boodschap, waarvan verval van zeden en het oprukken van de consumptiemaatschappij vaste onderdelen waren, hield hij zo algemeen dat ze brede bevolkingslagen aansprak.
Van de Verenigde Staten trok de opwekkingscaravaan, sinds 1950 onder de organisatorische vlag van de Billy Graham Evangelistic Association, naar Europa, Australië, Azië en verder. Tijdens de Koude Oorlog kreeg Graham toegang tot de Sovjet-Unie en Oost-Europa waar zijn bijeenkomsten massaal werden bezocht. Zuid-Afrika deed Graham pas in 1973 aan, nadat hij toestemming had gekregen voor samenkomsten die ook door niet-blanken mochten worden bezocht. In 1988 ging Graham naar China, het geboorteland van zijn vrouw die er als er kind van presbyteriaanse zendelingen ter wereld was gekomen.
In zijn thuisland was Grahams rol als pastor van het Witte Huis niet onomstreden. Hoewel verklaard lid van de Democratische Partij kwam hij, uitgezonderd de katholieke John F. Kennedy, bij alle Amerikaanse presidenten over de vloer. Hij zat aan Eisenhowers sterfbed en sprak bij de begrafenissen van Johnson en Nixon. Hij steunde de Amerikaanse buitenlandse politiek, de Vietnamoorlog inbegrepen. De nauwe banden met Nixon, die zelfs acte de présence gaf op Grahams campagnes, werden problematisch tijdens het Watergateschandaal. ‘I’m out of politics,’ verklaarde Graham. Dit kon niet verhinderen dat openbaring van gesprekken met Nixon, door de paranoïde president in het geheim opgenomen, Graham drie decennia later alsnog in opspraak bracht. De tapes onthulden antisemitische uitspraken waarvoor Graham, een verklaard medestander van Israël, door het stof moest.
In 2007, bij de inwijding van de Billy Graham Library, verscheen Graham, die al jaren aan de ziekte van Parkinson lijdt, voor het laatst in het openbaar. De Evangelistic Association, die ook documentaires en films produceert en boeken en kranten uitgeeft, wordt al jaren door zijn zoon Franklin geleid.
Auteur
Peter Bak, voor Protestant.nl
18 september 2009
Verder lezen
W. Martin, A Prophet with Honor. The Billy Graham Story (1991)
B. Graham, Just As I Am. The Autobiography of Billy Graham (1997)
Informatie op internet
Nederlands Dagblad
Kerkgeschiedenis
