Kerkgenootschap, ontstaan uit de vereniging van de Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch-Lutherse Kerk in het Koninkrijk der Nederlanden.
Deze kerkvereniging was jarenlang voorbereid in het Samen op weg-proces. Het definitieve besluit tot vereniging werd, door elke der drie betrokken (generale) synoden afzonderlijk, genomen op 12 december 2003. In de gemeenschappelijke gebedsdienst diezelfde avond, in de Domkerk te Utrecht, was ook koningin Beatrix aanwezig. Op 1 mei 2004 werd de kerkvereniging een feit.
Bij haar ontstaan telde de Protestantse Kerk in Nederland ongeveer 2,5 miljoen leden (doopleden en belijdende leden tezamen). De landelijke kerkvereniging betekent niet dat nu ook alle plaatselijke gemeenten die tot de drie kerkgenootschappen behoren, zijn verenigd. De per 1 mei 2004 in werking getreden kerkorde biedt ruimte voor de vorming van protestantse (verenigde) gemeenten, zowel als voor het voortbestaan van hervormde gemeenten, gereformeerde kerken en evangelisch-lutherse gemeenten, die elk hun eigen, ook belijdende, signatuur behouden.
In de landelijke kerk waarvan al deze gemeenten nu deel uitmaken, staan de lutherse en de gereformeerde belijdenisgeschriften (Drie Formulieren van Enigheid) op één lijn. Basisveronderstelling daarbij is dat de lutherse en de gereformeerde (calvinistische) tradities overeenstemmen inzake de kern van het evangelie (Leuenberger Konkordie).
De kerkvereniging leidde tot een scheuring. Ongeveer 50.000 hervormden, onder wie een kleine honderd predikanten, wensten buiten de Protestantse Kerk in Nederland te blijven en vormden de Hersteld Hervormde Kerk.
Auteur
Karel Blei [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
P. van den Heuvel (red.), De toelichting op de kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland (Zoetermeer 2004)
Belijdenisgeschriften voor de Protestantse Kerk in Nederland, ingeleid door K. Zwanepol (Zoetermeer/Heerenveen 2004)
Afbeelding: Landelijk Dienstencentrum van de PKN te Utrecht
