Benaming voor enkele grote bijeenkomsten waar (protestantse) christenen zich bogen over de sociale vragen van hun tijd.
Het eerste Christelijk-sociaal congres vond plaats in 1891 en was een antwoord op de roep vanuit het werkliedenverbond Patrimonium om een sociaal program. Om Patrimonium ideologisch en politiek in het gareel te houden, had A. Kuyper dit congres voorgesteld. Zijn opzet slaagde. Dat neemt niet weg dat het congres naast bevestiging van de bestaande maatschappelijke orde ook duidelijk impulsen gaf voor vernieuwing, zoals aanvaarding van gescheiden belangenorganisatie van werkgevers en werknemers, en van het stakingsrecht (voor bijzondere omstandigheden zelfs stakingsplicht). Het tweede Christelijk-sociaal congres, dat in maart 1919 bijeenkwam, was qua uitstraling en betekenis slechts een schaduw van dat van 1891.
Na 1945 werd vanuit het Christelijk Nationaal Vakverbond (CNV) jarenlang geijverd om een derde congres bijeen te roepen. Het CNV vond herijking van het christelijk-sociaal gedachtegoed dringend geboden. Door onoverbrugbare tegenstellingen over de vraag of Doorbraakchristenen zoals A.A. van Rhijn en J.J. Buskes mochten deelnemen, was het voorbereidend comité onder leiding van W.F. de Gaay Fortman genoodzaakt een minder pretentieuze oplossing te kiezen: de christelijk-sociale conferentie van 1952. De herinnering aan ‘1891’ bleef evenwel levendig, getuige het Christelijk-sociaal congres dat een eeuw na dato werd georganiseerd. Verschil met de vorige edities was dat nu ook katholieken deelnamen. Zij konden zich herkennen in de viering van de andere mijlpaal uit 1891, de sociale encycliek Rerum Novarum.
Uit het congres van 1991 is de Stichting Christelijk Sociaal Congres (CSC) voortgekomen. Hierin participeren circa dertig protestantse en katholieke middenveldorganisaties, die zich op hun christelijk-sociale identiteit willen laten aanspreken. De stichting stelt zich ten doel christelijk-sociaal denken en handelen te actualiseren en het zelfbewustzijn van christelijk-sociale organisaties te versterken.
Auteur
Paul Werkman [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
R. van der Woude, ‘Beginsel en belang’, Cahier over de geschiedenis van de christelijk-sociale beweging (Amsterdam/Utrecht 2001)
