Samenwerkingsverband van radicaal-vooruitstrevende en kerkvernieuwende basisgroepen en gemeenten.
Voluit: Basisbeweging van Kritische Groepen en Gemeenten in Nederland (BBN). Basisgroepen en kritische gemeenten ontstonden met name aan het eind van de jaren zestig vanuit de toen heersende radicaal-vooruitstrevende en kerkvernieuwende tendensen. De groepen ontmoetten elkaar aanvankelijk op ‘landdagen’ om onderlinge steun en inspiratie te zoeken. Door de verharding van de verhoudingen in kerk en samenleving, en door hun oecumenische karakter, kwamen zij steeds meer in de marge terecht. Tegelijkertijd vond de maatschappijkritische radicalisering die in de ‘gewone’ kerk langzamerhand was gestopt, in veel van deze groepen voortgang en ondergingen deze groepen onder meer de invloed van de beweging Christenen voor het Socialisme. De verschillende groepen begonnen los-vaste onderlinge contacten te onderhouden via een Informatiebrief (1973, later Uittocht), een werkgroep (1975) en – naar aanleiding van een ‘Oproep voor een basisbeweging’ (1977) – in 1978 een eerste congres. Van daaruit werd een Eerste visie en program ontwikkeld, waarin de verbanden tussen het profetisch optreden van Jezus en het werken aan maatschappijvernieuwing centraal stonden. Nog in hetzelfde jaar werd de BBN opgericht.
De BBN overkoepelde in een los-vast verband aanvankelijk bijna honderd groepen. Aangezien de beweging er nauwelijks in slaagde haar elan en idealen op een volgende generatie over te dragen, trad er in de loop van de jaren tachtig een onmiskenbare vergrijzing op. In 1988 telde de BBN circa zestig groepen, anno 2000 waren het er tien tot vijftien, waarvan de meeste huisgemeenten zijn. Bovendien ontstonden er begin jaren negentig spanningen in de beweging door een verschuiving van de aandachtspunten, omschreven als die tussen de ‘schuilers’ en de ‘vechters’. Na de millenniumwisseling was de BBN genoodzaakt haar organisatie aan te passen. Thans functioneert zij nauwelijks meer.
Auteur
Lodewijk Winkeler [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
G. Dierick, Basisgroepen in Nederland. Signalementen (Nijmegen 1980)
A. Kerssies en L. Tuinema, ‘De Basisbeweging Nederland’, in: E. Borgman e.a. (red.), De vernieuwingen in katholiek Nederland (Amersfoort/Leuven 1988) 168-181
N. Versluis, ‘Een geschiedschrijving aan de hand van gedrukte bronnen’, in: Religieuze bewegingen in Nederland, dl 30 (Amsterdam 1995) 43-61
