Verzamelnaam voor technologie die zeer kleine deeltjes onderzoekt en ermee werkt.
Nano komt van het Griekse nanos: dwerg. Een nanometer is een miljoenste millimeter, een miljardste meter. Ter vergelijking: een menselijke haar is gemiddeld zo'n 80.000 nanometer dik. Het gaat bij nanotechnologie dan ook om deeltjes op het niveau van atomen en moleculen.
In 1959 houdt de Amerikaanse natuurkundige Richard P. Feynman een beroemd geworden rede There's Plenty of Room at the Bottom. Hij voorspelt hij dat het in de toekomst mogelijk zal zijn met atomen als bouwstenen structuren te maken. Daarmee wordt hij grondlegger van de microsysteemtechnologie en de nanotechnologie. De term nanotechnologie begint overigens pas aan een opmars in 1986, na de verschijning van Engines of Creation: The Coming Era of Nanotechnology van de Amerikaan K. Eric Drexler.
Dankzij nanotechnologie is het mogelijk inzicht te krijgen in de bouwstenen van de materie: van mensen, dieren en planten, en ook van chemie, elektronica en fysica. Met dat inzicht kan het bouwmateriaal aangepast, veranderd, verbeterd worden. Het levert ook ongekende mogelijkheden op voor het maken van nieuwe materialen. Toepassingen zijn mogelijk op medisch, biologisch en farmaceutisch terrein, op het gebied van voeding, ICT enzovoort.
De ontwikkelingen roepen ook ethische en theologische vragen op. Leidt nanotechnologie tot een nieuwe kijk op leven en welzijn? Wat is menselijk en menswaardig leven? Wie maakt dat uit? Waar liggen de grenzen? Zijn we bezig een nieuwe mens te creëren? Ontwikkelt de mens zich steeds meer tot machine? Schept God of schept de mens? Waar kan de mens ingrijpen, waar mag het, waar moet het en waar houdt het op? Welke toekomst gaan we, willen we tegemoet?
Velen zien nanotechnologie als een revolutionaire technologie, te vergelijken met de ontwikkelingen op het gebied van de ICT. Te meer doordat nanotechnologie, biotechnologie, informatietechnologie en cognitieve (hersen-)wetenschappen steeds meer in elkaar grijpen, de zgn. NBIC-convergentie.
Dit laatste maakt overigens dat er rondom nanotechnologie veel onduidelijkheid bestaat. Het prikkelt wel de verbeelding, wat niet zelden leidt tot fantastische toekomstscenario’s rondom deze technologie, zowel in positieve als negatieve zin.
Het is de vraag hoe nanotechnologie het goede leven dichterbij brengt zonder valse beloften.
Auteur
Yko van der Goot (2010)
Bronnen
Bart Walhout, Rinie van Est, Tsjalling Swierstra, Marianne Boenink, Leven als bouwpakket, Ratheau Instituut (Den Haag 2009)
Dossier Nanotechnologie, in: Flux. Magazine Rathenau Instituut (Den Haag september 2009)
Websites: Kennislink, Nanodialoog, Nanopodium
NANOTECHNOLOGIE DOSSIER PROTESTANT.NL
Stellingen
26 november 2010: Aan betere mens en wereld wordt gewerkt
19 november 2010: Vraag naar het goede leven verstomt niet
12 november 2010: De mens is geroepen voor God te spelen
5 november 2010: We willen niet weten wat we eten
21 oktober 2010: Technologie is ook niet alles
15 oktober 2010: Wij zijn monsters
8 oktober 2010: Techniek maakt de mens af
28 september 2010: Small sister is watching you
24 september 2010: Het goede leven bestaat niet
17 september 2010: Houd oorlog menselijk
7 september 2010: Meeste mensen zijn huiverig voor techniek
27 augustus 2010: Tijdens de verbouwing gaat het leven door
20 augustus 2010: Er zijn geen algemeen geldende normen voor het omgaan met techniek
13 augustus 2010: Als God niet meer beschikt, ja wat dan
6 augustus 2010: Kerken kijken weg van technologische ontwikkelingen
26 juli 2010: De mens wordt steeds minder mens
16 juli 2010: De mens kan beter en vrolijker
6 juli 2010: Moge de beste winnen
25 juni 2010: Christus komt niet terug (in 2050)
18 juni 2010: Protestanten hebben te weinig oog voor dierenleed
11 juni 2010: De mens is schepper naast God
28 mei 2010: Blinden zullen zien, doven horen
18 mei 2010: Geen reinigingsmiddel meer nodig!
11 mei 2010: Het goede leven is ijkpunt voor ethiek
5 mei 2010: Nano is een groot cadeau
23 april 2010: Geloof en wetenschap delen passie voor waarheid
Eerder gepubliceerd:
4 februari 2010: Nanotechnologie. Boeh!!!
