De term ‘new age’ kan worden herleid tot het werk van de Engelse theosofe Alice Bailey (1880-1949). Zij sprak in verschillende van haar boeken over een ‘nieuwe tijd’ die zou aanbreken en waarin de mensheid weer in harmonie zou leven met de ‘universele wetten van het universum’.
In de jaren vijftig ontstonden in Amerika en Europa groeperingen die geloofden dat het fenomeen UFO’s een aankondiging was van deze nieuwe tijd: vliegende schotels werden volgens hen bestuurd door superieure wezens van andere planeten of dimensies, die de mensheid kwamen waarschuwen. Binnenkort zou de materialistische cultuur van de westerse wereld door kosmische rampen worden weggevaagd, en na deze apocalyptische periode zou een ‘nieuwe tijd’ van licht en liefde aanbreken. Utopische communes in de jaren zestig en zeventig verkondigden een soortgelijke boodschap, maar legden de nadruk op een vredige en geleidelijke overgang naar de nieuwe tijd. Een beroemd voorbeeld is het Schotse Findhorn.
Tegen het eind van de jaren zeventig werd de term ‘new age’ door de populaire media ontdekt als een geschikt label voor het geheel van ‘alternatieve’ manieren van leven en denken dat zich ondertussen in de westerse wereld had ontwikkeld. Terwijl new age aanvankelijk had verwezen naar het idee van een nieuw spiritueel tijdperk dat door bepaalde groeperingen werd verkondigd, werd de term nu gebruikt als een etiket voor een veel omvangrijker geheel van stromingen, zoals channeling, healing, en allerlei vormen van holisme.
In de loop van de jaren negentig is de term ‘new age’ steeds controversiëler geworden, zodat velen tegenwoordig de voorkeur geven aan neutralere termen zoals ‘spiritueel’. Het gedachtegoed van new age is echter blijven bestaan, en veel aspecten ervan zijn geleidelijk aan meer mainstream geworden. New age- religiositeit is een typisch voorbeeld van de hedendaagse ‘religieuze supermarkt’: toegesneden op het individu dat zich niet meer exclusief gebonden ziet aan een bepaalde kerk of theologie, maar een eigen persoonlijke selectie maakt uit wat verschillende religieuze stromingen te bieden hebben.
Auteur
Wouter J. Hanegraaff [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
Paul Heelas, The New Age Movement: The Celebration of the Self and the Sacralization of Modernity (Oxford 1996)
Wouter J. Hanegraaff, New Age Religion and Western Culture: Esotericism in the Mirror of Secular Thought (Leiden 1996)
Stef Aupers en Anneke van Otterloo, New Age Een godsdiensthistorische en sociologische benadering (Kampen 2000)
