Theosofe, meisjesnaam Hahn, ‘de moeder van de new age; vaak met haar initialen aangeduid als HPB (Ekaterinoslav [Oekraïne] 12.8.1831 - Londen 8.5.1891)
Op 17-jarige leeftijd trouwde Helena Hahn met de aanzienlijk oudere vice-gouverneur van de Kaukasus, Nikofor Vassileyevich Blavatsky, die zij na drie maanden verliet. Ze begon een leven van reizen en trekken dat tot 1873 duurde en kwam hierdoor in aanraking met mystieke en occulte tradities (zie mystiek en occultisme). HPB, die aanvankelijk spiritiste was, kwam in India onder de invloed van het hindoeïsme; de mahatma Morya werd haar voornaamste leraar. Door hem leerde ze de betekenis van esoterische kennis, aanvaardde ze de leer van de reïncarnatie en het bestaan van ‘fijnstoffelijke gebieden’.
In 1875 stichtte ze tezamen met de Amerikaanse oud-kolonel Henry Steel Olcott te New York de Theosophical Society. Bleef tot het eind van haar leven voorvechter van de verbreiding van de theosofie. Belangrijke werken van HPB: Isis unveiled (1877), The secret doctrine (1885-1889), The key to Theosophy (1889), The voice of the silence (1889).
Auteur
Derk Jansen [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
H. van Dongen, J.L.F. Gerding, PSI in wijsbegeerte en wetenschap. Geschiedenis van het parapsychologisch onderzoek in Nederland (Deventer 1983); Ruud Jansen, ‘…een kern van broederschap…’, in: 100 jaar Theosofische Vereniging in Nederland (Amsterdam 1997)
