Frans politiek filosoof (Parijs 29.7.1805 - Cannes 16.4.1859)
De Tocqueville was van aristocratische afkomst. Na zijn studie rechten (1823-1826) trad De Tocqueville in overheidsdienst. De Tocqueville was inmiddels zo overtuigd van de onontkoombaarheid van het proces van democratisering, dat hij in 1831 een gelegenheid aangreep om samen met zijn vriend Gustav de Beaumont naar Amerika te reizen en daar te bezien wat een democratie eigenlijk is en hoe zij functioneert. Hij wijdde er zijn meesterwerk aan: Over de democratie in Amerika (twee delen, 1835-1840).
De Tocqueville was twaalf jaar lid van het parlement (1839-1851) en was onder Lodewijk Napoleon vijf maanden lang minister van Buitenlandse Zaken. De blijvende betekenis van De Tocqueville is gelegen in zijn analyse van de moderne democratie. Hij gaf niet alleen een objectieve beschrijving van de manier waarop de democratie in Amerika functioneerde, maar vroeg zich ook af wat de mentale effecten van deze staatsvorm zijn op de burgers die daar in leven.
Het principe van de gelijkheid schraagt volgens De Tocqueville de moderne democratie. Dat principe is een groot goed, maar heeft ook zijn schaduwzijden. Maatschappelijk en geestelijk pluralisme was volgens De Tocqueville de beste garantie tegen de druk tot centralisme en conformisme die tot de bedreigende karakteristieken van een moderne democratie behoort.
Auteur
B.J. Spruyt [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
André Jardin, Alexis de Tocqueville, 1805-1859 (Parijs 1984)
Pierre Manent, Tocqueville and the Nature of Democracy (Lanham 1996)
Alexis de Tocqueville, Democratie: wezen en oorsprong (Kampen 2003)
