Priester, dichter en staatsman (Tubbergen 2.3.1844 - Rome 21.1.1903)
Herman Schaepman geldt als grondlegger van de katholieke politiek en als een van de vaders van de christen-democratische stroming in Nederland. Na zijn priesterwijding verbleef hij enkele jaren in Rome, waar hij ook promoveerde. Zijn Romeinse jaren maakten hem tot een strijdbaar ultramontaan (zie ultramontanisme). Samen met W.J.F. Nuyens zette hij het tijdschrift De Wachter op, een forum voor zijn vele literaire en politieke schrijfsels. Als gloedvol redenaar vestigde hij zijn naam tijdens de massaal bezochte parkmeeting in Amsterdam, die in 1871 ter ere van Pius IX gehouden werd.
In 1880 werd hij kamerlid en ontwikkelde zich tot het strijdbare politieke gezicht van de Nederlandse katholieken, hoewel zijn politieke stellingnamen lang niet altijd door de andere katholieke kamerleden werden gedeeld. In zijn politieke streven ging hij steeds meer de antirevolutionairen als bondgenoot zien, bijvoorbeeld in de strijd rondom de liberale schoolwet van 1878. In meer principiële zin werd dit bondgenootschap gerechtvaardigd door de zogenaamde antithese: de levensbeschouwelijke tegenstelling tussen liberalen enerzijds en christenen anderzijds. In zijn sociale politiek liet Schaepman zich inspireren door de encycliek Rerum novarum. Met zijn brochure Een katholieke partij. Proeve van een program (1883) legde hij de basis voor de latere Roomsch Katholieke Staatspartij.
Als dichter is Schaepman vrijwel vergeten, mede door de gezwollen aandoende overdaad aan retoriek.
Auteur
Albert van der Zeijden [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
J.A. Bornewasser, Curiale appreciaties van de priester-politicus Schaepman (Amsterdam 1986)
J.A. Bornewasser, ‘Schaepman, ultramontaan en christen-democraat’, in: J.A. Bornewasser, Kerkelijk verleden in een wereldlijke context (Amsterdam 1989) 284-288
