Maatschappelijke organisaties van de zelfstandige (‘oude’) en de werknemende (‘nieuwe’) middengroepen.
Het doel van de middenstandsorganisaties is het behartigen van de economische, maatschappelijke, en ook wel andere belangen van hun leden en van de middengroepen in het algemeen. De eerste ‘moderne’ organisaties van de zelfstandige middenstand ontstonden omstreeks 1900. In katholieke kring werd in 1892 de Leovereniging opgericht, en met ingang van 1900 de zogenoemde Hanze-verenigingen. De laatstgenoemde gingen 1915 samen in de Nederlands(ch)e (Roomsch-)Katholieke Middenstandsbond. Deze heette sinds 1966 Nederlands Katholiek Ondernemersverbond (NKOV).
De eveneens in 1892 gestichte christelijke patroonsorganisatie Boaz vertegenwoordigde (mede) de protestantse zelfstandige middenstand. Boaz werd in 1918 gesplitst in drie organisaties, waarvan een voor de middenstand (Christelijke Middenstandsvereeniging, sinds 1936 Christelijke Middenstandsbond). Sinds 1967 was dit het Nederlands Christelijk Ondernemersverbond (NCOV).
Met ingang van 1902 waren er ook katholieke en protestantse middenstanders georganiseerd in de niet-confessionele Nederlandsche Bond van Vereenigingen van den Handeldrijvenden (en Industrieelen) Middenstand. Deze traden echter in 1915 uit. De splitsing werd in 1976 gedeeltelijk ongedaan gemaakt, toen het NKOV en het Koninklijk Verbond van Ondernemers fuseerden tot Koninklijk Nederlands Ondernemersverbond (KNOV). Het NCOV en het KNOV fuseerden in 1995 tot MKB-Nederland.
Een deel van de werknemende middengroepen organiseerde zich sinds het begin van de twintigste eeuw met andere werknemers in het CNV en andere vakcentrales. Aan de Katholieke Arbeiders Beweging was een Katholieke Standsorganisatie voor de Werknemende Middenstand (1933-1963) gelieerd. Anderen in de werknemende middengroepen organiseerden zich in categorale stands- of beroepsorganisaties. Enkele categorale organisaties vormen sinds 1974 een afzonderlijke vakcentrale voor middelbaar en hoger personeel. Andere sloten zich alsnog aan bij het CNV of de Federatie Nederlandse Vakbeweging.
Auteur
J.M. Peet [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
L. Wijmans, Beeld en betekenis van het maatschappelijke midden. Oude en nieuwe middengroepen 1850 tot heden (Amsterdam 1987)
H. Pors, Kleine geschiedenis van de grote middenstand (Assen 1993)
