Overwinnen van conflicten zonder daarbij fysiek of psychisch geweld te gebruiken.
Voor veel aanhangers van geweldloosheid is deze verbonden met het streven naar een rechtvaardige en democratische samenleving. Zij zien dit ook als noodzakelijk om oorzaken van conflicten gelegen in armoede, ongelijkheid en onderdrukking te bestrijden. Geweldloosheid kan voortkomen uit een principiële overtuiging (pacifisme) en uitdrukking zijn van een levenshouding die respect omvat voor alles wat leeft, ook de niet-menselijke natuur. Ze kan ook verbonden zijn met de overtuiging dat geweldloze strijdmethoden doelmatiger zijn om gestelde doelen te bereiken dan wapens of fysieke en psychische dwang, bijvoorbeeld de bestrijding van onrechtvaardige verhoudingen en wetten. Daarom maakt de bestrijding van het geloof in de doelmatigheid van geweld onderdeel uit van het streven naar geweldloosheid.
Geweldloze strijdmethoden zijn door de hele geschiedenis toegepast, bijvoorbeeld in het vroege christendom bij de weigering om militaire dienst te vervullen, en beroepen en werkzaamheden uit te oefenen die daarmee verband hielden. De systematische doordenking van de grondslagen en het gebruik van geweldloze strijdmethoden vond echter pas vanaf de negentiende eeuw plaats. In Nederland was Bart de Ligt een pionier. Belangrijke impulsen voor de geweldloze actie gingen uit van Gandhi en Martin Luther King, omdat zij lieten zien dat geweldloosheid een doeltreffend actiemiddel kon zijn tot het bereiken van maatschappelijke en politieke veranderingen.
In Nederland richt vooral de Stichting Voorlichting Actieve Geweldloosheid (SVAG) zich op het bevorderen van de idee van actieve geweldloosheid. Ontwikkelingen op het terrein van geweldloosheid zijn burgervredesteams, die in conflictgebieden werken, en mediation. Bij dit laatste vindt conflictoplossing plaats met behulp van een mediator als alternatief voor de gang naar de rechter, bijvoorbeeld bij echtscheidingen, huurzaken en arbeidsconflicten.
Auteur
Herman Noordegraaf [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
Evert A. Huisman, Naar een cultuur van Vrede en Geweldloosheid. Conflicten geweldloos oplossen (Zwolle 2003)
