Nederlands katholiek priester (Utrecht 26.4.1860 - Amersfoort 7.8.1928)
Pionier van de katholieke arbeidersbeweging. Alfons Ariëns werd in 1882 tot priester gewijd. Na een studie in Rome, die in 1885 werd bekroond met een doctoraat in de theologie, volgde in september 1886 zijn benoeming tot kapelaan te Enschede. Ariëns verdiepte zich in de sociale omstandigheden in de textielstad en stichtte in het najaar van 1889 een Roomsch-Katholieke Arbeiders Vereeniging. Naast deze standsorganisatie kwam in het begin van 1891 de eerste katholieke vakorganisatie in Nederland tot stand, de Roomsch-Katholieke Twentsche Fabrieksarbeidersbond.
Om sterker te staan tegenover zowel de fabrikanten als de socialistische vakorganisatie, vormde deze bond in 1895-1896 samen met enkele protestantse organisaties de interconfessionele vakbondsfederatie Unitas. Unitas en de socialisten traden overigens ook (met wisselend succes) gezamenlijk op. Ariëns stimuleerde deze ontwikkelingen enthousiast. Sinds de tweede helft van de jaren 1890 zette hij zich ook in voor de katholieke drankbestrijding. In 1901 werd Ariëns benoemd tot pastoor in de plattelandsparochie Steenderen. Tussen 1908 en 1926 vervulde hij hetzelfde ambt te Maarssen.
Ariëns gaf als een der eersten in het katholieke milieu gestalte aan het beginsel dat een arbeidersorganisatie een zaak van de arbeiders zelf moet zijn. Priesters zouden daarbij een adviserende rol moeten spelen. Van belang was daarnaast zijn steun aan de interconfessionele vakbeweging. Zijn soms onbegrensde betrokkenheid bij de arbeidersbeweging leverde hem wel kritiek op. De benoeming te Steenderen is wel eens als een ‘verbanning’ geïnterpreteerd. Feitelijk werd Ariëns na 1901 een gewaardeerd adviseur van de bisschoppen. Hij bleef actief in vele organisaties op kerkelijk en sociaal gebied.
Auteur
J.M. Peet [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
G. Brom, Alfons Ariëns (Amsterdam 1941)
J. Roes (red.), Bronnen van de katholieke arbeidersbeweging. Toespraken, brieven en artikelen van Alphons Ariëns 1887-1901 (Baarn 1982)
