Afwijzing van de pogingen van het joodse volk een eigen politieke beweging te ontwikkelen en een eigen staat te vestigen.
De christelijke kerken hadden vóór de Tweede Wereldoorlog een ambivalente houding tegenover het zionisme. Op grond van de substitutiegedachte, eigenbelang en politieke keuzes werd het zionisme door velen afgewezen. Andere christenen stelden zich, ook op theologische gronden (uitverkiezing van Israël, band tussen religie, volk en land of chiliastische verwachting van de ‘inzameling der (ballingen’ in Palestina), positief op. De afwijzing van het zionisme was in katholieke kring sterker dan in protestantse kring. De vestiging van de nieuwe staat Israël (1948) dwong de kerken tot een herbezinning.
In 1970 publiceerde de generale synode van de Nederlandse Hervormde Kerk het rapport Israël, volk, land en staat, waarin sterk pro-zionistisch gesproken werd. De Gereformeerde Kerken in Nederland aanvaardden in 1983 het bestaansrecht van de staat Israël. De Rooms-Katholieke Kerk was lange tijd een verklaard tegenstander van de nieuwe staat. Na lang aarzelen erkende eind 1993 het Vaticaan de staat Israël. Linkse christenen uit de vredesbeweging (Pax Christi en IKV) hadden vanwege hun partijdigheid voor het onderdrukte Palestijnse volk grote moeite met deze pro-Israëlhouding van de kerken en wezen tijdens de zesdaagse oorlog (1967) en de Jom Kippoer-oorlog (1973) een ‘sacralisering van het zionisme’ op politieke gronden af.
Zie ook anti-judaïsme en antisemitisme.
Auteur
Theo Salemink [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Lees verder
Ludy Giebels, De zionistische beweging in Nederland 1899-1941 (Assen 1975)
Sam Gerssen, Modern Zionisme en Christelijke Theologie (Kampen 1978)
S.I. Minerbi , The Vatican and Zionism. Conflict in the Holy Land 1895-1925 (New York/Oxford 1990)
André Chouraqui, De weg naar erkenning. De Heilige Stoel, de joden en Israël (Baarn 1993)
Gert van Klinken, Opvattingen in de Gereformeerde Kerken in Nederland over het Jodendom 1896-1970 (Kampen 1996) 7-22
Marcel Poorthuis en Theo Salemink, ‘Katholizismus und Zionismus: Das Beispiel der Niederlanden’, in: Catherine Bosshart-Pfluger, Joseph Jung, Franziska Metzger (hg), Nation und Nationalismus in Europa. Kulturelle Konstruktion von Identitäten (Frauenfeld/Stuttgart/ Wien 2002) 663-697
