Vrijdenker (Lausanne 7.4.1858 - Castricum 3.7.1948)
Gerhard was onderwijzer en sinds 1883 vooraanstaand lid van de beweging voor vrijdenkers De Dageraad. Op politiek terrein was Gerhard een gematigd man, die de felle tegenstellingen binnen de Nederlandse sociaal-democratische beweging veelal trachtte te verzoenen. Onverzoenlijk was echter zijn strijd voor de vrije gedachte. Het leverde hem in 1896 een conflict op met Frank van der Goes, de eerste vertaler van Marx’ Das Kapital.
Gerhards streven arbeiders los te weken van kerk en godsdienst, werd door marxist Van der Goes versleten voor ‘burgerlijk’. Gerhard zou met zijn kritiek op de godsdienst uitgaan van de ‘bovenbouw’, het denken van de mens; nodig was aandacht voor de ‘onderbouw’, dat wil zeggen: maatschappijkritiek. Alleen zo zou de arbeider verlost worden van zijn zucht naar ‘opium’. Gerhard bleef, als onderwijzer, zijn verdere leven ijveren voor volksopvoeding en verspreiding van de vrije gedachte.
Auteur
Wim Berkelaar [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
P. Spigt (red.), A.H. Gerhard. Vrijdenker, socialist en opvoeder (Amsterdam 1949)
Henny Buiting, De Nieuwe Tijd. Sociaal-democratisch Maandschrift 1896-1921. Spiegel van socialisme en vroeg communisme in Nederland (Amsterdam 2003)
