Russisch schrijver van romans en pamfletten (Yasnaya Polyana 28.8.1828 - Astapowo 20.11.1910)
Leo Tolstoj was een onderwijsdeskundige met pacifistisch-anarchistische ideeën, die revolutie verwierp, maar een revolutionaire gezindheid tegen het tsarenbewind heeft bevorderd. Hij plaatste natuur tegenover beschaving. Als criticus van de areligieuze westerse beschaving zocht hij in de natuur van het Russische volk naar religieuze echtheid als basis van een zuiver leven.
In Oorlog en vrede (1869) zoekt de hoofdfiguur Bezoechow naar een weg tussen die tegenstelling, die hij vindt in de religieuze grondervaring van het gewone volk vanwege een directe verbondenheid met de natuur. In Anna Kerenina (1876) is het Ljowin die houvast vindt in de religiositeit van het volk. Organisatie van religie in kerken wees Tolstoj af als overwoekeringen van de oorspronkelijke, pantheïstisch-religieuze ervaring. Na zijn roman De opstanding (1899), waarin hij de verworden samenleving met haar onrechtvaardige rechtsorde en leugenachtige staatskerk bekritiseerde, werd hij door de Russisch Orthodoxe Kerk geëxcommuniceerd (1901).
Auteur
H.E.S. Woldring [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
Pietro Citati, Tolstoj (Baarn 1990)
