Strofische berijmingen in de volkstaal van de psalmen.
Tijdens de Middeleeuwen werden in Frankrijk al sporadisch psalmberijmingen gemaakt. Met de Reformatie nam de praktijk om psalmen te berijmen een hoge vlucht, vooral in het gereformeerd protestantisme. Grote stimulator was Calvijn, onder wiens toezicht vanaf 1539 diverse bundeltjes met psalmberijmingen gepubliceerd werden. Voor het berijmen schakelde hij professionele dichters en componisten in: de dichters Clément Marot en Théodore de Bèze en de componisten Louis Bourgeois, Guillaume Franc en ‘Maitre Pierre’ (vermoedelijk Pierre Davantes).
In 1562 verscheen het complete Geneefse Psalter. In hetzelfde jaar verscheen in Engeland een andere psalmberijming: The Whole Book of Psalmes van T. Sternhold en I. Hopkins. Op het vasteland werd het Geneefse Psalter in diverse talen vertaald, waaronder vertalingen in het Duits door Ambrosius Lobwasser (1565) en Matthias Jorissen (1798), het Hongaars door Albert Szenci Molnár (1607), het Tjechisch door Amos Comenius (1661). Vooral om de band met de Franse gereformeerde kerk te onderstrepen, publiceerde Datheen in 1566 een Nederlandse vertaling van het Geneefse Psalter.
In Nederland waren al eerder psalmberijmingen gemaakt, waaronder de Souterliedekens en berijmingen van J. Utenhove. Datheens berijming verdrong deze psalmberijmingen en werd zeer populair. Zij bleef in gebruik tot de komst van de Statenberijming. Dit ondanks de slechte kwaliteit van de berijming, wat veel dichters, onder wie Marnix van St. Aldegonde en J. Revius, ertoe brachten om alternatieve berijmingen te maken. De Statenberijming werd na twee eeuwen vervangen door de Berijming 1967. In de twintigste eeuw zijn naast deze berijming nog vele berijmingen verschenen, waaronder die van H. Hasper.
Ook binnen het rooms-katholicisme ontstaat zowel binnen als buiten de liturgie belangstelling voor berijmde psalmen. Zo werd de psalmberijming van Gabriël Smit uit 1952 zeer populair en werden in liturgische liedbundels een aantal berijmde psalmen opgenomen.
Auteur
Jan Smelik [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
S.J. Lenselink, De Nederlandse psalmberijmingen van de Souterliedekens tot Datheen (Dordrecht 1983)
J. Luth e.a. (red.), Het kerklied. Een geschiedenis (Zoetermeer 2001)
