Oostenrijks componist (Salzburg 27.1.1756 - Wenen 5.12.1791)
Geheel volgens de zeden van zijn tijd en zijn vaderland was Mozart als overtuigd katholiek vol respect en ontzag jegens God, maar dreef hij graag de spot met zijn plaatsbekleders. Onder zijn meer dan 600 composities bevinden zich circa zestig met een religieuze strekking, geschreven in al zijn levensfasen, zij het zeer ongelijk verspreid. De meeste schreef hij voor 1781, vooral in de jaren 1772-1781 toen hij als Konzertmeister in dienst was van de Salzburgse aartsbisschop. Mozart lag steeds met hem overhoop en zijn ontslag was veel meer dan een botsing tussen karakters.
Vanaf het moment dat Mozart ontdekte dat zijn bestemming lag in de opera (circa 1777, vanaf KV 270), verraden alle composities in andere genres deze oriëntatie; dit zeer tot ongenoegen van de aartsbisschop. Voordien was in Mozarts oeuvre de kerkmuziek bepalend. De dominante kerkmuziekstijl was een barokke melodiestijl met veel contrapunt, beïnvloed door componisten uit de Renaissance. Beïnvloed door deze stijl schreef Mozart in opdracht de meeste van zijn achttien korte missen en kleine religieuze werken. De latere invloed van de opera maakt dat zijn religieuze muziek eerder bestemd is voor de concertzaal dan voor de kerk; een voorbeeld is de Grosse Messe (KV 427), geschreven op eigen initiatief en niet voltooid. In zijn Requiem, onaf vanwege zijn dood, greep hij meer terug op de polyfone muziek van Bach.
Mozarts muziek speelde een sleutelrol in de toenemende securalisatie van de religieuze muziek. Omdat binnen zijn oeuvre de opera’s van meet af aan de meeste aandacht kregen, is zijn meer traditionele en minder persoonlijke kerkmuziek enigszins ondergewaardeerd, behalve in conservatiefkatholieke streken als Oostenrijk en Zuid- Duitsland.
Auteur
Emanuel Overbeeke [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
L.R. von Köchel, Chronologisch-thematisches Verzeichnis sämtlicher Tonwerke Wolfgang Amadé Mozarts (Leipzig, 1964, zesde editie)
H.C. Robbins Landon (ed.), Wolfgang Amadeus Mozart (Baarn 1991)
