Dichter en geleerde (Amsterdam 7.9.1756 - Haarlem 18.12.1831)
Verwierf als autodidact grote kennis. Willem Bilderdijk ontving in 1782 de doctorstitel in de rechten en vestigde zich als advocaat in Den Haag. In 1795 ging de zeer oranjegezinde Bilderdijk in ballingschap, eerst in Engeland en later in Duitsland. In deze ballingschap voltrok zich zijn innerlijke overgang naar het orthodoxe christendom, waarvan hij, ook voor latere generaties, een leidsman werd.
In 1806 keerde Bilderdijk terug naar Nederland. Pogingen om hem een hoogleraarschap te bezorgen mislukten en hij vestigde zich als privaatdocent te Leiden, waar hij privé-colleges over vaderlandse geschiedenis gaf. In deze colleges, bijgewoond door onder anderen Groen van Prinsterer en Da Costa, die hoofdfiguren van het Réveil zouden worden, verdedigde hij de soevereiniteit van de Oranjes. Dit met name tegenover de liberale geschiedschrijver Johan Wagenaar (1709-1773), volgens wie de stadhouders slechts de dienaars van de Staten waren.
De christelijke romanticus Bilderdijk, die theosofische trekken had, was een fel tegenstander van de rationele Verlichting. Voor hem was het gevoel het hart van het leven en het geloof. In het Nederlandse geestesleven neemt Bilderdijk als dichter, geschiedschrijver en vader van het Réveil een bijzondere plaats in. Tot zijn belangrijkste werken behoren Geschiedenis des Vaderlands, 13 delen (Amsterdam 1832-1853) en zijn dichtwerken, uitgegeven door Isaäc da Costa (Haarlem 1856-1859).
Auteur
O.W. Dubois [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
M.J.G. de Jong en Wim Zaal, Bilderdijk. Een overzicht van zijn leven en een keuze uit zijn werk (Kampen 1960)
P. Geyl, ‘Bilderdijk als geschiedschrijver’, in: P. Geyl, Verzamelde opstellen, deel 3 (Utrecht 1978)
A. Pierson, ‘Bilderdijk, een der vaders van het Réveil’, in: A. Pierson, Oudere tijdgenooten (Amsterdam 1982)
W. van der Zwaag, Willem Bilderdijk, vader van het Réveil (Houten 1991)
Zie ook
Willem Bilderdijk (2008)
