Duits componist, sleutelfiguur op de grens van de Klassieke periode en de Romantiek (Bonn 16.12.1770 - Wenen 24.3.1827)
Bij Beethoven denken velen niet het eerst aan zijn drie grote religieuze werken: twee missen en een oratorium, al zijn ze zeer goed en uiterst individueel. Zijn persoonlijk geloof was een onconventioneel amalgaam van katholicisme en andere geloven. Anders dan in de Barok, stelde hij persoonlijke beleving boven collectief aanvaarde waarheden gegoten in vaste rituelen. Anders dan in de Romantiek, koesterde hij niet de mystiek waarbij de kern van het bestaan buiten de wereld lag, maar stelde hij dat God van mensen verlangt dat zij goed doen op aarde. Die gedachte weerklinkt in het slotkoor van zijn Negende symfonie.
Zijn muziek was uniek. Uitgangspunt was voor hem de klassieke stijl die gebaseerd is op de hiërarchie van melodie en begeleiding. Het barokke contrapunt werd echter sedert de late Mozart een steeds geliefder middel om de muziek meer diepgang te verlenen en Beethoven maakt hier meer gebruik van dan ooit. Kenmerkend voor Beethovens beide missen is het overdadige contrapunt en een sterke afwezigheid van een klassieke motivische ontwikkeling. De Missa solemnis (1823), volgens de componist zijn grootste werk, bevat archaïsche harmonieën uitsluitend bij het Incarnatus en het Resurrexit, voor Beethovens rationele tijdgeest de twee essentiële geloofsartikelen. Met de opening van de Mis in C uit 1807 (een koorinzet gevolgd door solostemmen) verenigde hij de barokke behoefte aan monumentaliteit met de klassieke behoefte aan expressie van de woorden. Zijn oratorium Christus am Oelberge (1803) handelt over Christus die in Gethsemane twijfelt aan zijn rol, totdat hij besluit zich heroïsch in te stellen op een leven vol lijden ten behoeve van een goede zaak.
Zijn composities ontlokten na zijn dood eerder ontzag dan navolging, te sterk om te negeren, te persoonlijk om te imiteren.
Auteur
Emanuel Overbeeke [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
B. Cooper, Het Beethoven Compendium (Baarn 1991)
