Heiligmaking (conosecrati) als zegening (benedictio) en toewijding (dedicatio) van personen en zaken, die daardoor op bijzondere wijze in dienst van God komen te staan.
Zo ontvangt een abt de abtswijding, en worden een kerkgebouw en een altaar gewijd. Wijding onderscheidt zich enigszins van zegening door een meer permanent karakter. Vier sacramenten verlenen een sacramentele wijding. De doop en het vormsel wijden tot het gemeenschappelijk priesterschap van de gelovigen. In het huwelijk worden de echtgenoten gewijd voor hun levensstaat, ambtsdragers worden gewijd om in de naam van Christus de kerk te leiden. Het woord wijding verwijst meer in het bijzonder naar het laatstgenoemde sacrament, de opname van personen binnen de Rooms-Katholieke Kerk in het gewijde ambt (ordinatio).
Het wijdingssacrament gaat terug op de uitverkiezing door Christus van twaalf apostelen, om samen met hem te zijn en door hem gezonden te worden. Door dit dienstwerk wordt de dienst van de Heer zelf aan de kerk- en de mensengemeenschap zichtbaar. Al heel vroeg, zeker in de tweede eeuw, ontwikkelde dit leidinggevende ambt zich in de drie graden van bisschop, priester en diaken. Het gewijde ambt wordt doorgegeven via handoplegging door de bisschop op het hoofd van de wijdeling, en het voor de drie graden specifieke wijdingsgebed. De eventuele volgorde van de wijdingen is steeds: diaken, priester, bisschop, en elke graad verleent een eigen eeuwigdurend merkteken.
Het onderscheid tussen lagere en hogere wijdingen werd na het Tweede Vaticaans Concilie afgeschaft. Nu bestaan alleen nog de drie sacramentele graden van de ene ambtswijding, waarbij twee voormalige lagere wijdingen (lector, acoliet) als bediening werden bewaard. De Reformatie wees de sacramentele ambtswijding af, echter niet het publieke ambt waardoor iemand binnen de kerkgemeenschap toch ook tegenover die gemeenschap komt te staan. Verder wisselen ook de ambtscriteria voor de drie graden van het wijdingsambt binnen de verschillende christelijke kerken en ritussen. Daarbij is de beperking tot het mannelijke geslacht een veel zwaarwegender discussiepunt dan het celibaat.
Auteur
Stijn van den Bossche [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
Nationale Raad voor Liturgie, Liturgie van de sacramenten en andere kerkelijke vieringen. 9: De wijding tot diaken, priester en bisschop (Zeist 1977); 11: De zegening van een abt en abdis; de maagdenwijding; de zegening van de olie voor de geloofsleerlingen en de zieken en de wijding van het chrisma (Zeist 1977)
A.Cauwe e.a. (red.), Wijdingen, zegeningen, gebeden (Brugge 1981)
Bisschoppen van Nederland, In Christus’ naam: herderlijk schrijven over Woord, sacrament, ambt en wijding (Utrecht 1992)
