In Rome, centrum van de antieke wereld, stierven de apostelen Petrus en Paulus de marteldood en werden zij begraven.
Hun graven groeiden samen met die van vele andere martelaren al snel uit tot bedevaartsoorden voor christenen. Vanaf de tweede eeuw genoot de bisschop van Rome, of paus, als opvolger van Petrus bijzonder aanzien te midden van zijn collega’s. In de vierde eeuw overvleugelden Constantinopel, Milaan en Ravenna Rome als politieke centra van het Romeinse rijk. Na de ineenstorting van dat rijk in 476 groeiden de pausen, als de enige overgebleven lokale bestuurders, uit tot de wereldlijke machthebbers in de stad en haar omgeving. Inmiddels was het spirituele prestige van de pausen ook aanzienlijk versterkt door hun consequente keuze voor de orthodoxie bij de onderlinge twisten in de vroegchristelijke kerk. Voortaan was Rome de onbetwiste hoofdstad van de katholieke kerk en van een middelgrote Italiaanse staat. Aan het hoofd van beide stond de paus.
In de veertiende eeuw kondigde een langzame maar gestage heropbloei van de stad zich aan. De instelling van regelmatig terugkerende heilige jaren door Bonifatius VIII in 1300 bevorderde de komst van steeds grotere groepen pelgrims naar Rome. Vanaf de late zestiende eeuw trachtte een reeks contrareformatorische pausen Rome door middel van grootschalige urbanistische ingrepen om te vormen tot de ideale christelijke stad. Haar barokke aanzicht dankt Rome aan deze interventies.
Na de val van de pauselijke staat in 1870 wilden de nieuwe, antiklerikale machthebbers aanvankelijk breken met het katholieke verleden van de stad. Maar sinds in 1929 een einde is gekomen aan de Romeinse kwestie besturen opeenvolgende coalities van wisselende politieke snit de stad meestal in goed overleg met de Heilige Stoel. Het behoud van haar internationale uitstraling in de moderne wereld dankt Rome dan ook goeddeels aan de permanente aanwezigheid van de hoofdzetel van de wereldwijd opererende katholieke kerk.
De Nederlandse katholieke gemeenschap in Rome beschikt met de Friezenkerk, of San Michele dei Frisoni, over een eigen parochie. Deze oorspronkelijk uit de achtste eeuw daterende kerk ligt vlakbij het Vaticaan. Ook de Belgen beschikken met de San Giuliano dei Fiaminghi over een eigen kerk in de stad. Zie ook: apostolische successie.
Auteur
Hans Cools [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
M.P.M. Muskens, Op bedevaart, voor studie, voor overleg in Rome. Een geschiedenis, een uitnodiging (Rome 1988 2de druk)
E. Gatz, Roma Christiana. Ein Kunst und kulturgeschichtlicher Führer uber den Vatikan und die Stadt Rom (Regensburg 1998)
R. Krautheimer, Rome. Profile of a City, 312-1308 (Princeton etc. 2000 3de druk)
