Eugenio Pacelli (Rome 2.3.1876 - Castel Gandolfo 9.10.1958)
Hij werd op 2 maart 1939, na een conclaaf van amper een dag, verkozen als paus Pius XII. Hij leidde de Rooms-Katholieke Kerk tijdens de Tweede Wereldoorlog en hield er de reputatie van de meest controversiële paus uit de twintigste eeuw aan over. In de maanden voorafgaand aan het uitbreken van het conflict deed hij dramatische oproepen tot vrede.
Tijdens de oorlog probeerde hij krampachtig de onpartijdigheid van de Heilige Stoel te handhaven. Deze houding werd hem door de zogenaamde asmogendheden noch door de geallieerden in dank afgenomen. In de loop van de oorlog vonden steeds meer tegenstanders van de fascistische dictatuur en van de Duitse bezetter, waaronder niet weinig joden, een onderkomen in het Vaticaan. Maar Pius XII veroordeelde de barbaarse praktijken van de nazi’s slechts in bedekte termen, vrezend dat een openlijker stellingname de bewegingsvrijheid van de kerk in Duitsland en in bezet Europa al te zeer zou inperken. De opkomst van het communisme boezemde Pius XII haast nog meer angst in dan die van het nationaalsocialisme. Op doctrinair vlak maakte Pius XII enkele voorzichtige openingen die vooruitwezen naar het Tweede Vaticaans Concilie.
Auteur
Hans Cools [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
P. Blet, Pie XII et la Seconde Guerre mondiale d’après les archives du Vatican (Parijs 1997)
J. Cornwell, Hitler’s pope: the secret history of Pius XII (New York 1999)
H. Jansen, Pius XII: chronologie van een onophoudelijk protest (Kampen 2003)
