Kerkgemeenschappen die niet behoren tot het westers christendom, zoals dat gepresenteerd wordt door de Latijnskatholieke en protestantse tradities.
Het oosterse karakter komt vooral tot uiting in de kerkstructuur, de liturgie, de spiritualiteit en eigen theologische tradities. Een belangrijk kenmerk is de nauwe verbondenheid tussen theologie, liturgie en spiritualiteit. De oosterse kerken zijn onderling zeer verschillend op het gebied van theologie, liturgie en cultuur. Men onderscheidt de zogeheten orthodoxe kerken, die de tweenaturenleer van het concilie van Chalcedon (451) aanvaarden; de oriëntaalse of niet-Chalcedonische kerken zoals de Syrisch-orthodoxe, de Koptische, de Armeense en de Ethiopische kerken, die een miafysitische christologie belijden (Christus is één god-menselijke natuur); en de Apostolische Kerk van het Oosten, in het verleden vaak aangeduid als nestoriaans.
Ook een aantal nu zelfstandige kerken in Zuid-India, die teruggaan op de Syrisch-orthodoxe kerk of de Apostolische Kerk van het Oosten, behoren tot het oosters christendom. Dit geldt eveneens voor de geünieerde kerken. Sommige oosterse kerken, zoals de Grieks- of Russisch-orthodoxe kerken, hebben een sterk nationaal zelfbewustzijn en zijn nauw verbonden met een bepaald land of een bepaalde taal en cultuur. Andere kerken hebben een universelere opstelling en willen ook christenen uit westerse kerken aanspreken of leden van andere godsdiensten.
Geografisch is oosters christendom al meer dan een eeuw niet alleen in de oorspronkelijke gebieden van Oost-Europa, het Midden-Oosten, Ethiopië of Zuid-India te situeren, maar ook in Midden- en Zuid-Afrika, West-Europa en Noord- en Zuid-Amerika. De meeste oosterse kerken zijn sterk oecumenisch ingesteld en maken deel uit van de Wereldraad van Kerken. De oosterse kerken in Nederland vallen onder verschillende jurisdicties (patriarchaat van Moskou, Constantinopel enzovoorts).
Auteur
H. Teule[uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
W. Nyssen e.a., Handbuch der Ostkirchenkunde, 3 dln (Düsseldorf 1984-1997)
H. Teule, A. Wessels, Oosterse christenen binnen de wereld van de islam (Kampen 1997)
J. Binns, An Introduction to the Eastern Orthodox Churches (Cambridge 2002)
