Radicaal nieuw concept van bijbel lezen in relatie tot de veranderende cultuur of context en tot de christelijke deelname aan en in die cultuur.
De katholieke term inculturatie was, net als het protestantse contextualisatie, eerst gericht op niet-westerse contexten, maar werd spoedig even urgent in de westerse omgeving. Inculturatie en contextualisatie verwierpen de oudere opvatting van kerstening als het overplanten van westers christendom in de missie- en zendingsgebieden van de derde wereld. Deze monoculturele opvatting liet slechts oppervlakkige aanpassingen toe, zoals in kerkbouw en liturgie. Ze resulteerde in een cultureel vreemd en contextueel onaangepast christendom.
Uit ongenoegen hiermee greep het christendom in de derde wereld in de tweede helft van de twintigste eeuw de globale veranderingen aan om vanuit haar eigen omgang met de bijbel het christelijk geloof nieuw, adequaat en relevant uit te drukken. Het concept van overplanting werd vervangen door het beeld van opschietend zaad in eigen bodem, of van een geboorte van de kerk in telkens andere contexten. Inculturatie en contextualisatie richten zich daarom op een continue proces van kritische interactie van evangelie en context, en niet op een afgerond product. Daarvoor werden hoofdzakelijk twee onderscheiden modellen ontworpen. Het incarnatiemodel nam de context als uitgangspunt en ontwikkelde nieuwe opvattingen over bevrijding, gemeenschap, religie en Koninkrijk van God. Het transformatiemodel volgde Hand. 15:28-29 en Rom. 12:1-2 om omgekeerd de context dienstbaar te maken aan het evangelie.
Onkritisch gebruik van inculturatie en contextualisatie kan echter het christendom opsluiten in haar cultuur of context, met verlies van haar bijbelse vreemdelingschap. Daarom stimuleren inculturatie en contextualisatie het niet-westerse en westerse christendom tot oecumenisch overleg om haar christelijke identiteit over culturele grenzen heen herkenbaar te maken, voor elkaar en voor de wereld.
Auteur
C.J. Haak [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
D.J. Bosch, Transforming Mission (New York 1991)
V. Neckebrouck, De Derde Kerk (Leuven 1993)
S. Paas, Jezus als Heer in een plat land (Zoetermeer 2001)
C.J. Haak, Metamorfose (Zoetermeer 2002)
