Hoogleraar en oprichter van lekenbewegingen voor bekering (Oudenbosch 21.4.1877 - Nijmegen 20.10.1945)
Jacques van Ginneken trad in 1895 toe tot de jezuïeten. Hij studeerde Nederlands aan de Rijksuniversiteit te Leiden, waar hij promoveerde (1907) op een Franstalig proefschrift waarin hij een synthese aanbracht tussen de psychologie en de taalkunde. Hij verwierf er internationaal faam mee. Zijn Handboek der Nederlandsche taal (1913-1914), een monumentaal interdisciplinair werk, vestigde definitief zijn naam als breed georiënteerd taalkundige. Een benoeming tot hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam stuitte in 1919 op antipapisme in de hoofdstedelijke gemeenteraad. In 1923 werd Van Ginneken wel aan de Katholieke Universiteit Nijmegen benoemd, met als leeropdracht Nederlandse taal- en letterkunde, vergelijkende Indo-Germaanse taalwetenschap en Sanskriet. Hij schreef over sterk uiteenlopende onderwerpen, van beroepskeuze tot spelling der Nederlandse taal; zijn bibliografie telde bijna 700 nummers.
Van Ginneken was nauw betrokken bij de katholieke bekeringsbeweging. Jarenlang was hij voorzitter van het Comité ter Bekeering van Nederland (opgericht in 1919), in welke hoedanigheid hij vele artikelen publiceerde en – vooral in salons van hogere maatschappelijke kringen – talloze voordrachten hield. Hij stond aan de wieg van enkele lekengezelschappen die zich inzetten voor het bekeringswerk: de Vrouwen van Bethanië, voor kinderen in grote steden (1919), de Kruisvaarders van Sint Jan, voor jongens (1919), en de Vrouwen van Nazareth, voor meisjes (1921). Uit dit laatste gezelschap ontstond later de Graalbeweging, een vrouwelijke jeugdbeweging die grote bloei kende. Mede vanwege zijn eigenzinnige geestelijk leiderschap van de vrouwengezelschappen, moest Van Ginneken zijn werkzaamheden in dezen op last van kerkelijke overheden neerleggen.
Auteur
Jan Brabers [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
A. Foolen, J. Noordegraaf (red.), De taal is kennis van de ziel. Opstellen over Jac. van Ginneken (Münster 1996)
M. Derks, ‘Leeuw en lam. Jacques van Ginneken en de Vrouwen van Nazareth’, in: M. Monteiro e.a. (red.), Steun en toeverlaat. Historische aspecten van geestelijke begeleiding (Hilversum 1999) 37-57
