Vervalste oorkonde, opgesteld halverwege de achtste eeuw.
Het bevat een belijdenis van keizer Constantijn (vierde eeuw) en vermeldt diens bekering, genezing van melaatsheid en doop door paus Silvester. Uit dankbaarheid zou de keizer het pauselijk primaat hebben erkend over de vier patriarchale zetels – Antiochië, Alexandrië, Constantinopel en Jeruzalem – en over alle kerken op aarde. De paus zou bij die gelegenheid het keizerlijk paleis Lateranen hebben ontvangen en de wereldlijke macht over Rome, Italië, en heel de westerse wereld (corpus christianum).
De Donatio Constantini kreeg kerkrechtelijk gezag, tot in de vijftiende eeuw echtheid en rechtsgeldigheid werden geloochend door onder anderen Nicolaas van Cusa, gevolgd door zestiende-eeuwse humanisten en reformatoren. In de negentiende eeuw werd ook van rooms-katholieke zijde erkend dat de Donatio Constantini een vroegmiddeleeuwse falsificatie was, bedoeld om de pauselijke aanspraak op geestelijk primaat en principaat over het Westen historisch te legitimeren.
Auteur
F. van der Pol [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
C.B. Coleman (ed.), The Treatise of Lorenzo Valla on the Donation of Constantine (Toronto/ Buffalo/London 1993)
