Orde van Franciscus van Assisi.
Draagt deze naam omdat zij teruggaat op de inspiratie van Franciscus en wordt zo genoemd ter onderscheiding van de ‘Eerste orde’ (minderbroeders) en de ‘Tweede orde’ (clarissen). In de dertiende eeuw hebben penitenten zich laten inspireren door Franciscus en zijn beweging. Aan het einde van de dertiende eeuw kon paus Nicolaas IV een definitieve regel goedkeuren en als franciscaans erkennen. Volgens deze regel leefden de leden als (gehuwde) leken in de wereld, in toewijding aan God en de mensen. In de geest van Franciscus leefden zij in eenvoud en soberheid en zochten zij vóór alles vrede met alle mensen. Daarom mochten zij geen wapen dragen. Soms leefden zij in gemeenschappen van hospitaalbroeders en zusters of zorgden zij anderszins voor de armen. De Derde orde heeft perioden van bloei en verval gekend.
Tegenwoordig bestaat zij onder de naam ‘franciscaanse lekenorde’. De leden leggen zich in hun thuis- en werksituatie toe op een leven in franciscaanse geest en zoeken eigentijdse vormen en praktijken van franciscaanse spiritualiteit, passend bij het laïcale zelfbewustzijn van na het Tweede Vaticaanse Concilie. Zij leggen zich toe op broeder- en zusterschap met alle schepselen, zoals dat bij het franciscaanse ideaal past. In 1978 heeft paus Paulus VI een nieuwe, eigentijdse regel goedgekeurd. In de loop van de tijd zijn er verschillende congregaties van voornamelijk zusters ontstaan, die de regel van de Derde orde hebben aangenomen en geschikt gemaakt voor religieus gemeenschapsleven. Veel van deze congregaties voeren de naam franciscanessen. Zij zijn vooral in de negentiende eeuw ontstaan en wijden zich aan maatschappelijke en kerkelijke noden.
Naar het voorbeeld van de franciscaanse Derde orde zijn er ook georganiseerde lekenbewegingen ontstaan bij andere religieuze orden. Zo bestaan er eveneens dominicaanse, carmelitaanse en augustijnse ‘Derde orden’.
Auteur
J. van den Eijnden [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
Lazaro Iriarte, Geschiedenis van de franciscaanse beweging (Utrecht z.j.)
