Bestuurlijke instelling. In het antieke Rome verstond men onder het woord curia de vergaderruimte van de Senaat of in overdrachtelijke zin de Senaat zelf.
In het Romeinse rijk golden de senatoren, ook tijdens de keizertijd, als vooraanstaande bestuurders. Naar analogie hiermee duidden de pausen sinds de elfde eeuw hun centrale regeringsinstellingen en de leden daarvan aan onder de verzamelnaam Romeinse curie. Sinds de vroege twintigste eeuw behoren tot de Romeinse curie enkel nog de centrale instellingen die competent zijn voor de wereldkerk (en dat in tegenstelling tot de bestuursorganen van Vaticaanstad en die van het bisdom Rome).
De Romeinse curie heeft een drievoudige taak: zij adviseert de paus, zij geeft uitvoering aan het bestuur over de universele kerk en binnen die kerk spreekt zij recht in laatste instantie. De structuur van de curie weerspiegelt min of meer deze taakverdeling.
De negen congregaties (zie bijvoorbeeld Congregatie voor de Geloofsleer of de Congregatie voor de Evangelisatie van de Volkeren) en elf raden (bijvoorbeeld de Pauselijke Raad voor de Bevordering van de Eenheid onder de Christenen) adviseren en nemen, ieder op hun eigen beleidsterrein, beslissingen namens de paus. De staatssecretarie geeft in de praktijk gestalte aan het pauselijke bestuur over de wereldkerk en verzorgt de diplomatieke betrekkingen van de Heilige Stoel met soevereine staten en internationale instellingen.
De drie pauselijke rechtbanken (de Heilige Rota, de Heilige Penitentiarie en de Apostolische Signatuur) treden,
ieder met eigen competenties, op als kerkelijke hoven van beroep of van verbreking.
Naast de Romeinse curie heeft ook ieder bisdom zijn eigen curie. Daartoe behoort iedereen die de bisschop
bijstaat bij het bestuur over zijn bisdom, waaronder de officiaal.
Auteur
Hans Cools [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
W.F. Akveld, De Romeinse Curie. De geschiedenis van het bestuur van de wereldkerk (Nijmegen 1997)
T.J. Reese, Inside the Vatican. The Politics and Organization of the Catholic Church (Cambridge [Mss.]/London 1996)
