Luthers theoloog en nieuwtestamenticus, afkomstig uit de godsdiensthistorische school (Wiefelstede 20.8.1884 - Marburg 30.7.1976)
Begin jaren twintig werd hij beschouwd als een vertegenwoordiger van de dialectische theologie. Al spoedig bleek dat hij – anders dan K. Barth – in die zin de godsdiensthistorische benadering trouw bleef. Hij hanteerde het verschil in wereldbeeld tussen het Nieuwe Testament en de twintigste eeuw als methodische vooronderstelling en methodisch uitgangspunt. In zijn boekje Jesus (1926) stelde Bultmann dat de enige toegang tot de ‘historische Jezus’ loopt via het oerchristelijk kerygma, de prediking van de oudste Palestijnse gemeente. Hij tekende Jezus als een eschatologische gestalte, die met betrekking tot het Koninkrijk van God niet geïnteresseerd was in ‘drama’, maar enkel in het ‘wonderlijke gebeuren dat de mens voor een beslissing plaatst’. Hij deelde het inzicht van J. Weiß en A. Schweitzer, dat het Koninkrijk van God zich niet in de geschiedenis verwerkelijkt, maar een ‘bovennatuurlijke’ grootheid is.
In 1924 maakte Bultmann kennis met de filosoof M. Heidegger, en ‘ontdekte’ de sterke overeenkomst tussen de ‘eigenlijke’ boodschap van het Nieuwe Testament en de filosofie die Heidegger in die jaren ontwikkelde. Het stelde hem ook in staat om de gnosis te interpreteren als een poging van de antieke mens om zijn bestaanservaring te articuleren, en wel met behulp van een mythe (in dit geval de gnostische). Het bood ook de mogelijkheid om het kerygma van het Nieuwe Testament als een antwoord te presenteren op zowel de bestaanservaring van toen als ook die van de twintigste eeuw.
In 1941 hield Bultmann zijn geruchtmakende rede Neues Testament und Mythologie. Daarin pleitte hij ervoor om het evangelie los te pellen uit de mythen. Men kan niet modern christen zijn, die zich van elektrisch licht bedient, en tegelijk het wereldbeeld van het Nieuwe Testament overnemen. In de jaren vijftig beheerste Bultmanns Entmythologisierungsprogramm in hoge mate de discussie in Duitsland, en ook daarbuiten.
Auteur
G.C. den Hertog [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
J.M. de Jong, Kerygma. Een onderzoek naar de vooronderstellingen van de theologie van Rudolf Bultmann (Assen 1958)
W. Schmithals, Die Theologie Rudolf Bultmanns. Eine Einführung (Tübingen 1966)
Geloof zonder mythe? Een keuze uit de artikelen van Rudolf Bultmann, ingeleid door prof. dr. J. Sperna Weiland (Roermond 1969)
