Duits theoloog (Schlettstadt [Elzas] 11.11.1491 - Cambridge 28.2.1551)
Hij trad in 1507 toe tot de orde der dominicanen, waar hij blijvend de invloed van het humanisme en van de theologie van Thomas van Aquino onderging. Als student in Heidelberg hoorde hij in 1518 Luthers bekende disputatie en werd meteen voor diens theologie gewonnen. Bucers humanistische exegese met de genade in Christus als kernpunt komt uit in zijn commentaren op onder andere Johannes (1528), de Psalmen (1529) en Efeze (1527/2e 1551).
Als gevolg van Bucers keuze voor de Reformatie brak hij met de dominicanenorde en trad hij in 1522 in het huwelijk met een uitgetreden kloosterzuster. In 1523 arriveerde het echtpaar in Straatsburg, waar Bucer meteen werd ingeschakeld bij de hervorming van kerk, school en stad. Zijn theologisch programma beschreef hij in zijn eerste theologische werk Das ym selbs niemand sondern andern leben soll (1523). Hoewel bekend als reformator van Straatsburg, reikte zijn arbeidsterrein veel verder. Zowel stedelijke overheden als vorsten riepen zijn hulp in. Bucer ontwikkelde zich mede door zijn uitvoerige correspondentie tot een bij uitstek Europees reformator.
Kenmerkend voor Bucers optreden is zijn oecumenische instelling. Zo poogde hij Luther en Zwingli in de avondmaalskwestie op één lijn te brengen. Tijdens de godsdienstgesprekken zocht Bucer naar formuleringen om zo een definitieve breuk tussen Rome en Reformatie te voorkomen. Succesvoller was hij in zijn benadering van de dopers. Hij overtuigde velen met een verdediging van de kinderdoop.
Bucer schreef kerkordes voor verschillende steden en gebieden, en ontwikkelde een ambtsleer die voor het gereformeerd protestantisme bepalend werd, waarbij de ambten van ouderling en diaken de centrale plaats kregen. Bucers Von der waren Seelsorge (1538) was het eerste reformatorische handboek voor het pastoraat. Modern voor zijn tijd was zijn visie op huwelijk en echtscheiding, waarbij hij vanuit de bijbel pleitte voor een ruimere echtscheidingspraktijk.
Toen Bucer zich bleef verzetten tegen de door de keizer geëiste herinvoering van de mis in Straatsburg, moest hij de stad verlaten. Hij werd in 1549 hoogleraar in Cambridge, waar hij twee jaar later stierf. Zijn overtuiging dat het koningschap van Christus in heel de samenleving gestalte moet krijgen, beschreef hij in het aan de Engelse koning opgedragen De Regno Christi (1550).
Auteur
Herman Selderhuis [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
W. van ’t Spijker, De ambten bij Martin Bucer (Kampen 1987)
M. van Campen, Martin Bucer, vergeten reformator (Den Haag 1991)
Herman Selderhuis, Huwelijk en echtscheiding bij Martin Bucer (Leiden 1994)
Martin Greschat, Martin Bucer - a reformer and his times (Louisville/London 2004)
