Frans theoloog (Vézely 24.6.1519 - Genève 13.10.1605)
Theodore de Beze studeerde rechten in Orleans en Bourges. Na zijn promotie legde hij zich vanaf 1539 in Parijs geheel op humanistische studies toe. Na vele aarzelingen koos hij, mede door een boek van Heinrich Bullinger, voor de Reformatie. Hij trouwde en vertrok vanwege vervolging in Frankrijk in 1548 met zijn vrouw naar Genève. Van 1549-1559 werkte Beza als hoogleraar Grieks aan de academie van Lausanne. Hier publiceerde hij onder andere een voor de ontwikkeling van het Franse toneel belangrijk toneelstuk over Abrahams offer van Izaäk (Abraham sacrifiant), een geloofsbelijdenis (Confession de la foy chrestienne, 1559) en een vertaling van het Nieuwe Testament met kanttekeningen, een uitgave waar hij zijn leven lang aan bleef werken (vijfde druk 1598). Samen met Calvijn publiceerde hij over de leer van de predestinatie (uitverkiezing).
Op politiek gebied zette hij zich in om de protestantse vorsten te verbinden tot een coalitie tegen keizer en paus. In 1559 werd Beza rector van de academie in Genève, maar van 1560-1563 werkte hij als theoloog en leider van de hugenoten in Frankrijk. Na Calvijns overlijden in 1564 werd Beza voorzitter van het predikantencollege en oefende hij grote invloed uit op de kerkelijke en maatschappelijke ontwikkelingen in Genève. Daarbij zette hij zich blijvend in voor de verdrukte Franse gereformeerde kerk. In dat kader publiceerde hij een werk waarin hij verdedigt dat een volk het recht heeft tegen een tirannieke vorst in opstand te komen. Centraal in Beza’s theologie is het werk van de Heilige Geest die een mens door geloof, prediking en sacrament in de gemeenschap met Christus brengt. Om het primaat van de genade en de glorie van God te waarborgen, verdedigt Beza met grote inzet de leer van Gods verkiezing. Voor de kennis van Beza’s leven en theologie, en van de kerkelijke en algemene geschiedenis van zijn tijd, is zijn uitvoerige en zeer internationaal georiënteerde correspondentie van groot belang.
Auteur
Herman Selderhuis [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
J. Raitt, The Eucharistic Theology of Theodore Beza (Chambersburg 1972)
T. Maruyama, The Ecclsesiology of Theodore Beza (Genève 1978)
C. van Sliedregt, Calvijns opvolger Theodorus Beza (Leiden 1996)
Zie ook
Theodore Beza (2009)
