Monnikenorde. Werd in de zesde eeuw in Italië door Benedictus van Nursia gesticht als Ordo Sancti Benedicti (OSB).
Benedictus bracht eenheid in het westerse monnikendom met zijn ‘regel van Benedictus’, die dankzij zijn inherente levenswijsheid en praktische zin tot ver in de Middeleeuwen als de enige echte kloosterregel werd beschouwd. De orde heeft een zeer belangrijke rol gespeeld in de verspreiding van het christendom in Europa en in de ontwikkeling van de middeleeuwse beschaving. In de loop der eeuwen hebben de benedictijnen diverse hervormingsbewegingen en afsplitsingen gekend, die meestal een terugkeer naar de oorspronkelijke strengheid beoogden. De bekendste daarvan zijn de hervorming van Cluny (tiende eeuw), de orde der karthuizers (1084) en de orde der cisterciënzers (1098). Vanaf de zestiende eeuw vielen veel benedictijnse kloosters ten offer aan de Reformatie of aan oorlogen en vervolgingen. In het begin van de negentiende eeuw bevond de orde zich op een dieptepunt maar later in die eeuw vond een krachtige herleving plaats in het kielzog van andere orden en congregaties.
In Nederland waren de benedictijnen gevestigd sinds de vroege Middeleeuwen. De Reformatie maakte een einde aan hun aanwezigheid in dit land, maar vanaf 1907 vonden nieuwe vestigingen plaats: Oosterhout (Sint-Paulusabdij), Doetinchem (Sint-Willibrordsabdij), Egmond-Binnen (Sint- Adelbertabdij) en Vaals (Abdij St. Benedictusberg). De orde kent ook een vrouwelijke tak die sinds de negentiende eeuw in Nederland is gevestigd: de benedictinessen van de Altijddurende Aanbidding van het Allerheiligst Sacrament (1875), de benedictinessen van Oosterhout (1901) en de benedictinessen van Sint-Lioba, Egmond-Binnen (1935).
Auteur
J.P.A. van Vugt [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
C. Damen, De Orde van Sint-Benedictus in Nederland (Brugge/Utrecht 1965)
H. Stufkens en G. Mathijsen, Een innerlijk avontuur. Het Benedictijner kloosterleven van binnenuit belicht (Baarn 1999)
