De zondag als rustdag, als bijzondere dag anders dan de andere dagen van de week, is geen vanzelfsprekendheid meer. Het beoefenen van de zondag als rustdag wordt tegenwoordig door veel mensen geassocieerd met de boeken van Maarten ’t Hart en Jan Siebelink: strenge Protestanten die op zondag dan van alles niet mogen: niet fietsen, geen ijsjes kopen, niet sporten.
In de jaren ’90 is het met de zondag als collectieve rustdag snel bergafwaarts gegaan. In het begin van de jaren ’90 was er voor het eerst op zondag reclame op de televisie te zien. In de loop van diezelfde jaren ’90 werd het fenomeen van de koopzondag gemeengoed. Als reactie op deze ontwikkeling zetten 18 christelijke en 3 joodse kerkgenootschappen in 1998 onder het motto ‘Neem tijd om te leven’ een grote protestactie op tégen de 24-uurseconomie. Met de aanbieding van 800.000 handtekeningen aan de toenmalige minister Wijers van Economische Zaken werd de actie afgesloten.
Minister Wijers reageerde kritisch op de actie. Hij was bereid om de handtekeningen in ontvangst te nemen, maar vond dat het feitelijke gedrag van mensen die gebruik maken van de mogelijkheden van de 24- uurseconomie ook een rol moest spelen in de discussie. Het moet ook gezegd worden dat de houding binnen de kerken, ook binnen Protestantse kerken, tegenover de protestactie niet onverdeeld positief was. Zo hielden mensen met slechte herinneringen aan de zondag als verplichte rustdag hun hart vast. Anderen vonden de protestactie onzinnig omdat je op deze manier een maatschappelijke ontwikkeling niet aanpakt, laat staan tegen houdt. Weer anderen zagen de actie als een aanleiding voor bezinning en debat, juist ook in de eigen kerkelijke kring. Wat verstaan we onder een 24-uurseconomie, hoe nemen we er zelf aan deel, welke keuzes maken we en wat betekent daarbij voor ons de zondag?
Onder druk van de zogenaamde 24-uurseconomie, waarin het mogelijk is om in toenemende mate op flexibele tijden te werken en te winkelen, zou je ook kunnen zeggen dat de zondag een dag kan zijn waarop je besluit dat het allemaal even niet zo nodig hoeft. Met andere woorden als je tegenwoordig de zondag een andere dag dan de gewone dagen van de week wilt laten zijn, moet je daar anders dan voorheen bewust voor kiezen.
Dit debat duurt voort tot op de dag van vandaag. In 2005 kwam de Protestantse Kerk in Nederland weer eens in het nieuws met de zondag. De kerk had de advertentiewedstrijd rond ‘de beste zondaginhaker’ gewonnen met de slogan ‘Al onze vestigingen elke zondag open!’
Auteur
Dr. Trinus Hoekstra, mede-directeur van Disk (Dienst in de Industriële Samenleving vanwege de Kerken) en projectmanager binnenlands diaconaat van de Protestantse Kerk in Nederland.
Opgetekend in 2008
