Stad in boven-Egypte.
In een grot, dicht bij deze stad, werd in december 1945 bij toeval een collectie papyrus manuscripten gevonden, geschreven in het Koptisch. Men gaat ervan uit dat de geschriften daar waren verborgen door de monniken van een naburige kloostergemeenschap, die in 320 was gesticht door St. Pachomius. In 367 ging van bisschop Athanasius een decreet uit, waarin een groot aantal teksten die in de gemeenschap werden gebruikt werden verboden. Vermoedelijk werden zij verborgen in afwachting van meer tolerante tijden.
De zogenaamde Nag Hammadi-bibliotheek bevat een groot aantal geschriften behorende tot de gnostiek, evenals enkele teksten uit de sfeer van het hermetisme, en hebben een revolutie veroorzaakt in onze kennis van deze stromingen. Ze hebben sterk bijgedragen aan het besef dat het christendom in de eerste eeuwen complexer was dan vroeger werd aangenomen, en dat de grenzen tussen kerk en ketterij vaag en aan verandering onderhevig waren. De Nag Hammadi-bibliotheek bevat verschillende alternatieve ‘evangeliën’ waarin Jezus wordt voorgesteld als een gnostische wijsheidsleraar. Vooral het Evangelie der waarheid en het Evangelie van Thomas zijn beroemd geworden en worden ook door veel hedendaagse christenen als inspirerend ervaren.
Auteur
Wouter J. Hanegraaff [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
R. van den Broek, De taal van de gnosis. Gnostische teksten uit Nag Hammadi (Baarn 1986)
James M.Robinson, The Nag Hammadi Library in English (Leiden 1988)
Elaine Pagels, De gnostische evangeliën (Amerongen 1979)
