Immanent verwijst naar ‘binnen’ en staat tegenover extern of transcendent.
In de filosofie en de theologie betekent immanent vaak ‘binnen de wereld’ of ‘binnen de grenzen van de ervaring’. Zo kan de vraag aan de orde zijn hoe de verhouding tussen God en de werkelijkheid moet worden gezien. Pantheisten gaan uit van de immanentie van God (zie pantheïsme), terwijl theïsten geloven dat een persoonlijke God de geschapen werkelijkheid overstijgt (zie theïsme). De christen-filosoof Herman Dooyeweerd was een criticus van wat hij noemde de immanentiefilosofie, de filosofie die ervan uitgaat dat de werkelijkheid van binnenuit verklaard moet worden. Dooyeweerd stelde daartegenover dat het menselijke denken uiteindelijk niet in zichzelf rusten kan. Postmoderne filosofen staan ook zeer kritisch tegenover de gedachte dat de werkelijkheid vanuit zichzelf begrepen kan worden, maar zij geloven evenmin dat er een betrouwbaar transcendent gezichtspunt is.
Auteur
Kars Veling [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
Theo de Boer, De God van de filosofen en de God van Pascal (Den Haag 1989)
