Leer van de dogma’s.
Dogmatiek is een theologisch vak, niet te verwarren met ‘dogmatisme’, een houding. De benaming theologia dogmatica komt pas in de zeventiende eeuw op. Aangezien de protestantse theologie in onderscheid van de rooms-katholieke geen welomschreven begrip van dogma kent, is er een aanzienlijk verschil in klank en betekenis van dogmatiek in beider kring. In de protestantse theologie is dogmatiek een theologisch vak waar op geordende en methodische wijze de reflectie plaatsvindt op de inhoud en samenhang van het christelijk geloof. Deze bezinning vindt haar normatieve uitgangspunt in de bijbelse openbaring (sola scriptura), is in voortdurend gesprek met wat in de geschiedenis van de kerk door anderen daarover gezegd is (traditie, belijdenis), en geschiedt in een vruchtbare uitwisseling met de eigen hedendaagse cultuur.
Kenmerkend voor de protestantse dogmatiek is dat aan de traditie/belijdenis en het kerkelijke leergezag wel een richtinggevende, maar geen doorslaggevende betekenis wordt toegekend. Norm van denken en spreken is de bijbel als woord van God. Ook de belijdenis staat als genormeerde norm (norma normata) onder de bijbel als normgevende norm (norma normans).
In de rooms-katholieke theologie heeft dogma de welomschreven betekenis van door God onmiddellijk geopenbaarde geloofswaarheid, die door het leergezag geldig verklaard is voor alle gelovigen. Ze heeft daarmee de status van een leer die geloofd en geleerd moet worden. Dogmatiek kan dan alleen de systematische uiteenzetting en doordringing van de geloofsschat van de kerk zijn en krijgt daardoor een autoritaire klank. Anderzijds kan naar rooms-katholieke opvatting de dogmatiek de geloofsschat wel nader ontvouwen en verdiepen. Daar ligt de ruimte en de vrijheid voor herinterpretatie.
Auteur
C. van der Kooi [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
H. Berkhof, Inleiding tot de studie van de dogmatiek (Kampen 1982)
C. van der Kooi, ‘Enkele perspectieven en uitdagingen voor de dogmatiek’, in: W. Stoker/H.C. van der Sar (red.), Heroriëntatie in de theologie (Kampen 2003) 6-15
