Dienstboek van de Church of England en andere Anglicaanse kerken.
Het eerste Book of Common Prayer (BCP) werd samengesteld door aartsbisschop Thomas Cranmer met als eerste bedoeling priesters en kerkgangers een uniform dienstboek in de Engelse taal te verschaffen (vandaar het woord ‘common’) en ingevoerd in 1549. Voordien werden voor de mis meerdere boeken in de Latijnse taal gebruikt, die bovendien nog konden verschillen tussen bisdommen. De kerkgangers konden dus alleen maar passief luisteren.
Zijn tweede bedoeling was om in vorm en tekst van de diensten sommige lutherse gedachten in te voeren. Het BCP omvat met name: morning prayer, evening prayer; eucharistie, met voor elke zondag gebed van de dag, epistel en evangelie; doopdienst, vormsel; huwelijk, ziekencommunie, uitvaart; psalter, wijdingen; catechismus. Herzieningen vonden plaats in 1552, 1559, 1604 en 1662 onder invloed van de heersende stromingen. Als staatskerk is daarbij parlementaire goedkeuring vereist.
De herziening van 1928 verkreeg geen goedkeuring, en dus bleef het 1662 BCP het officiële dienstboek. Hierdoor geleerd besloot men nieuwe versies onder andere titel uit te brengen: eerst het Alternative Services Book (1980) en nu het Book of Common Worship (2000). Dit laatste kenmerkt zich door een veelheid van keuzen en gebruik van liturgische teksten van de vroege kerk. Omdat een oecumenische driejarige lezingencyclus is ingevoerd, zijn de teksten van de lezingen niet opgenomen (beschikbaar in afzonderlijk lectionarium). Over ceremonie, gewaden en ornamenten wordt weinig voorgeschreven om het boek geschikt te laten zijn voor hoogkerkelijk en laagkerkelijk gebruik.
Aanvankelijk werd het BCP voorgeschreven in het gehele Britse imperium, maar in onafhankelijke staten als Verenigde Staten, Canada en Australië kan men het dienstboek zelfstandig herzien. Daarbij wordt wel goed contact tussen de liturgische commissies onderhouden, omdat de liturgische teksten de leer van de kerk bevatten.
Auteur
Sjoerd L. Bonting [uit: G. Harinck e.a.(red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
