Filosoof (Amsterdam 11 juli 1898 - Haarlem 25 september 1955)
Pos werd geboren in een gereformeerd gezin. Hij studeerde klassieke talen aan de Vrije Universiteit (VU) en wijsbegeerte in Heidelberg, Freiburg en Parijs. Pos promoveerde in beide vakken en werd op 30 mei 1924, 25 jaar oud, hoogleraar algemene taalwetenschap en klassieke filologie aan de VU. Pos vervreemdde al snel van het calvinistische geloof. In 1926 was de kwestie-Geelkerken aanleiding voor hem de gereformeerde kerk vaarwel te zeggen. Pos raakte zozeer omstreden, dat hij in 1930 ontslag nam en een benoeming aanvaardde aan de Universiteit van Amsterdam.
Als voorzitter van het Comité van Waakzaamheid streed hij in de jaren dertig tegen het nationaal-socialisme. Tijdens de Koude Oorlog sympathiseerde hij met ‘De Derde Weg’, dat niet wilde kiezen tussen het kapitalistische Westen en het communistische Oosten. Pos was voor de Tweede Wereldoorlog een kritisch Kantiaan, maar na de oorlog evolueerde hij in de richting van het rationalisme. Het toen dominante existentialisme, met haar nadruk op irrationele en onbestemde gevoelens als angst en verlatenheid, kon hem niet bekoren. Hij toonde zich betrokken bij de grote politieke vragen van zijn tijd.
Auteur
Wim Berkelaar [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
Peter Derkx, H.J. Pos, 1898-1955: Objectief en partijdig (Hilversum 1994)
