Markante protestanten

Hervormd predikant (’s Gravenmoer 5 mei 1909 - 25 december 2005)

‘Veel domineeskinderen hebben eigenlijk geen vaste plek, geen thuisland,’ zei Wim Aalders eens, ‘en ook ik heb daar last van gehad.’ Zijn vader was ds. J.C. Aalders, woordvoerder van de ‘beweging der jongeren’ die rond 1915 te hoop liep tegen de verstarrring en verburgerlijking van de gereformeerde gezindte. De emancipatie van de kleine luyden was voltooid; menig mannenbroeder leunde tevreden en zelfvoldaan achterover.

Antirevolutionair politicus (Bleskensgraaf 16 januari 1923)

‘Veel mensen,’ schrijft historicus Roelof Bouwman in zijn biografie van Aantjes, ‘weten nog precies waar ze waren toen ze het nieuws op die zesde november 1978 hoorden.’ Om vijf uur ’s middags meldde het ANP dat mr. Willem Aantjes, de fractievoorzitter van het CDA, in de oorlog ‘lid was geweest van de SS’. ’s Avonds gaf Loe de Jong, directeur van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie, in een emotionele, rechtstreeks op de beide televisienetten uitgezonden persconferentie, tekst en uitleg.

Dichter (Nederlangbroek 20 mei 1905 - Leusden 17 januari 1962)

Het gezin waarin Achterberg opgroeide moet levensbeschouwelijk in de sfeer van de gereformeerde bond worden geplaatst, de rechtervleugel van de hervormde kerk. Achterberg had drie zussen en drie broers waarvan er een op jonge leeftijd stierf. Zijn vader was een koetsier die door de opkomst van de auto werd gedwongen naar andere broodwinning om te zien en voor het bestaan van pachtboer koos. Dus betrok het gezin Achterberg de Nederlangbroekse hofstede Klein Jagerstein, een omgeving die Gerrit ontgroeide. Niet voorbestemd voor het boerenbedrijf en op school een hoogvlieger ging hij in 1920 naar de christelijke Jan van Nassau-kweekschool in Utrecht.

Hervormd predikant (Den Haag 25 januari 1815 - Arnhem 12 augustus 1897)

Carel Steven Adama van Scheltema kwam als zoon van een Haagse kassier ter wereld. De kassier werd boekhouder bij de Landsdrukkerij, de zoon student theologie in Leiden. In 1839 slaagde hij voor het proponentsexamen, trad in het huwelijk en aanvaardde een beroep van de hervormde gemeente in Borssele.

Bijbelvertaler (Oud-Loosdrecht 15 september 1865 - Poso 1 mei 1926)

Nicolaas Adriani was een man met een zwak lichaam, en een bewonderenswaardige wilskracht. Van jongs af aan waren ziekte en pijn aan de orde van de dag. Tbc schakelde Nicolaas in zijn pubertijd een jaar lang uit. Hij genas, maar de dagelijks reis van zijn woonplaats Maarssen naar het gymnasium in Utrecht kon hij niet meer maken.

Hervormd theoloog (Weesp 10 februari 1917 - Den Bosch 31 maart 2000)

Hij kreeg nationale bekendheid door de tv-uitzending van de uitvaartmis van bisschop Bekkers, in mei 1966. In de immense Bossche kathedraal stond, te midden van de prelaten in hun witte en purperen gewaden, een kleine man in zwarte toga. Die een gebed uitsprak voor zijn dode vriend. Het maakte diepe indruk. ‘Ik woon in de hervormde kerk, maar ik mag graag logeren in de rooms-katholieke kerk,’ zei Nico van den Akker tien jaar later in een interview.

Leraar, journalist, antirevolutionair politicus (Hardegarijp 5 januari 1896 - Leeuwarden 1 juni 1982)

Het lange en werkzame leven van Hendrik Algra begon in Hardegarijp waar de Friese landarbeiderszoon op 5 januari 1896 in de wieg werd gelegd. Na in Wirdum de lagere school te hebben gevolgd ging ook Hendrik op de akker werken. Zijn ambities reikten echter verder. In de avonduren volgde hij de christelijke onderwijsopleiding in Wommels. In 1914 behaalde hij zijn akte waarna hij een tijdelijke aanstelling wist te bemachtigen aan de school met de bijbel in Itens.

Predikant en kerkhervormer (Eelde 9 november 1541 - Emden 7 oktober 1612)

Menso Alting, zoon van de schulte van Eelde, de hoogste bestuurder, was voorbestemd om priester te worden. Hij werd eerst onderwezen aan de latijnse school in Groningen, vervolgens in het Duitse Nordrhein Westfalen, achtereenvolgens in Münster, Hamm en Keulen. Volgens zijn vriend en biograaf Ubbo Emmius kwam Alting door kritische lezing van de bijbel, met name de brief van Paulus aan de Romeinen, tot het reformatorische geloof. In 1565 vertrok Alting naar Heidelberg waar hij zich verder in de leer van het protestantisme verdiepte.

Vakbondsbestuurder en politicus (Lonneker 21 december 1881 - Utrecht 27 oktober 1957)

Herman Amelink werd geboren als derde kind in een Twents weversgezin dat tot een elftal zou uitgroeien. Het gezin woonde in Lonneker, iets ten noorden van Enschede waar Herman op twaalfjarige leeftijd in dienst trad van een textielfabriek, eerst als wit- en sarongwever, later als dekenwever.

Remonstrants predikant en theoloog (Rotterdam 22 februari 1798 - Arnhem 29 juli 1855)

Ze noemden hem ‘de Chrysostomus van zijn tijd’, naar de Antiocheense monnik en latere bisschop van Constantinopel Johannes Chrysostomus die in de late oudheid met zijn redenaarstalent grote roem oogstte in Klein-Azië. Als ‘nationaal orator’ sprak Abraham Amorie van der Hoeven bij vaderlandse plechtigheden. Ook probeerde hij het Nederlandse volk in moeilijke tijden een hart onder de riem te steken.