Nederlandse emigrantenkerken die na de Tweede Wereldoorlog in Zuid-Afrika tot stand kwamen
De Vrye Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika (VGKSA) is de grootste. Door leden die van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) kwamen werd in 1950 werd een eerste Vrye Gereformeerde Kerk in Pretoria gesticht. In 1954 treedt de Kerke toe tot een synodaal verband. Aan het einde van de twintigste eeuw zijn er acht Vrye Gereformeerde Kerke, waaronder twee die voortgekomen zijn uit de zending. Zij onderhouden relaties met onder andere de Gereformeerde Kerken in Nederland (vrijgemaakt).
De relatie met de Gereformeerde Kerken in Zuid-Afrika wordt gekenmerkt door spanningen, die het gevolg zijn van het neutrale standpunt dat die gereformeerde kerken innemen aangaande de Vrijmaking (1944), haar lidmaatschap van de Gereformeerde Ekumenische Synode (GES) en haar relatie met de Gereformeerde Kerken in Nederland. De kerken zijn doelbewust verinheemst, en gebruiken het Afrikaans en andere inheemse talen als voertaal.
Naast de VGKSA hebben Nederlandse immigranten in Pretoria (1953) en Johannesburg (1970) zelfstandige gemeentes gevormd uit de Gereformeerde Gemeenten in Nederland en Oud-Gereformeerde Gemeenten in Nederland. Zelfstandige Nederlandstalige gemeenten werden ook gevormd in het kerkverband van de Nederduits Hervormde Kerk van Afrika in Pretoria (Ebenhaezer) en Johannesburg (Maranata). In de Nederduitse Gereformeerde Kerk heeft er tussen 1976 en 2004 een gemeente voor Nederlandstaligen bestaan.
Auteur
R.M. Britz [uit: G. Harinck e.a. (red.), Christelijke Encyclopedie (Kampen 2005)]
Verder lezen
F.J. Bijzet (et. al.), Tussen stryd en diensbaarheid: die uitstraling van die Vrye Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika (Pretoria 1990)
Tog ‘n lig...! 50 Jaar Vrye Gereformeerde Kerk Pretoria (Pretoria 2000)
J.A. Breytenbach, ‘Na vyftig jaar: Vrye Gereformeerde Kerk Kaapstad: Kerk of sekte?’ in: P. Coertzen (red.), 350 Jaar Gereformeerd 1652-2002 (Bloemfontein 2002)
