Techniek maakt de mens af

In de scheppingsverhalen van de Bijbel  heeft de mens een streepje voor op de dieren. Geen koe die er wakker van ligt maar de mens vraagt zich al eeuwen af wat het inhoudt. Wie zijn wij? Wat is de mens?
Antropologen, in het bijzonder de wijsgerigen onder hen, hebben zelfs een vak van die vraag gemaakt. Wat maakt de mens tot mens en waar ligt de grens?

Peter-Paul Verbeek, hoogleraar Filosofie van Mens en Techniek aan de  Universiteit Twente, gaat er ook op in, niet vanuit de biologie maar nu vanuit de technologie:

“In de eerste golf van wijsgerige antropologie speelde de grens tussen mens en dier een cruciale rol. Tegenover het dier dat instinctmatig gedrag vertoont, staat dan de mens die in vrijheid handelt, betekenis geeft aan de wereld, en zelf vorm geeft aan zijn of haar bestaan. Maar wonderlijk genoeg heeft ook techniek altijd al een grote rol gespeeld in de wijsgerige antropologie.”

“Centraal staat dan steeds de gedachte dat mensen als onvolkomen wezens ter wereld komen, en zichzelf moeten zien te redden met technologie. (-) Omdat de mens geen gespecialiseerde organen en instincten heeft, kan hij in een natuurlijke omgeving onmogelijk overleven. Mensen hebben geen vacht om zich warm te houden en weinig fysieke toerusting om zichzelf te beschermen en voedsel te bemachtigen. We moeten onszelf aanvullen om te kunnen bestaan – en om deze reden heeft de relatie tussen het menselijk organisme en technologie altijd een grote rol gespeeld in de filosofische antropologie.”

Echter: “Technologie neemt steeds meer de plaats in die eens de mens toekwam – en dat is een ontwikkeling die zich ook tegen de mens kan keren.”

Techniek maakt de mens af. Dat kan inderdaad op twee manieren worden opgevat. De koe ligt er niet wakker van. De mens wel?

Yko van der Goot voor Protestant.nl

Bron

Peter-Paul Verbeek, De grens van de mens. Over techniek, ethiek en de menselijke natuur. Rede bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Filosofie van Mens en Techniek aan de Universiteit Twente (15 oktober 2009)

Nano. Geloven in het kleine. Onder deze titel besteden Protestant.nl, Schepper & Co radio en themakanaal Spirit 24 in 2010 aandacht aan de volgens velen revolutionaire ontwikkelingen op het gebied van de nanowetenschap. Dit project is mede mogelijk gemaakt door Nanopodium.