Onvervalst protestantse ChristenUnie kiest progressief profiel

Onder de Haagse kaasstolp is heel wat in beroering. Vorige week pakte Agnes Kant haar biezen als leider van de SP en nu kondigen ook CDA-prominent Camiel Eurlings en PvdA-coryfee Wouter Bos hun vertrek aan. Wie blijft, wie gaat? Columnist Sytze Faber buigt zich over de vraag of de ChristenUnie haar plek in het centrum van de macht na de komende Tweede Kamerverkiezingen zal weten te behouden. Helpt het progressieve profiel waarvoor de partij in haar nieuwe verkiezingsprogramma kiest?

Nederland is het enige land ter wereld – voorzover ik weet – waar een onvervalst protestantse partij deel uitmaakt van de regering. In 2006 trok de ChristenUnie de Rubicon over, vanuit de periferie van het politieke getuigenis naar het centrum van de macht. Theocratische restanten waren geruimd en de eis was ingeslikt dat bestaande wetgeving (abortus, euthanasie) moest worden ingetrokken.

Na de oversteek ging het aanvankelijk van een leien dakje. Bij de Kamerverkiezingen op 22 november 2006 ging het zeteltal van drie naar zes. Mede dankzij de blunder van GroenLinks-aanvoerder Halsema om de formatie de formatie te laten, werd een coalitie van CDA, PvdA en CU min of meer vanzelfsprekend. Tijdens de formatiebesprekingen nam de CU vaak een tussenpositie in. Er kwamen daardoor bij de CU-onderhandelaars Rouvoet en Slob verhoudingsgewijs nogal wat gebraden duiven binnenvliegen. Bij de Statenverkiezingen op 7 maart 2007 verloor het CDA gemiddeld een procent of twee, de PvdA zelfs zes à zeven, terwijl de CU drie procent won. Dat resulteerde opnieuw in een verdubbeling van het zeteltal, zowel in de statenzalen als naderhand in de Eerste Kamer.

Met twee ministers en een staatssecretaris werd de CU getalsmatig gezien ook goed bedeeld.  Met de keuze voor Rouvoet, Van Middelkoop en Huizinga werd echter wel exclusief gevist in het Binnenhofse CU-vijvertje. Het drietal had nauwelijks ervaring opgedaan buiten de partijpolitiek en heeft weinig affectie met het uiterst relevante financieel-economische domein. Dit is er mede debet aan dat het profiel van de CU ondanks het meeregeren wat is blijven hangen in de vroegere getuigenissfeer. De CU wordt nog steeds vrijwel uitsluitend geassocieerd met embryoselectie, homohuwelijk en koopzondagen, niet met financiële, economische en sociale onderwerpen.

Dat smalle profiel heeft er aan bijgedragen dat de CU bij de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart jl. voor het eerst sinds 2003 tegen een nederlaag aanliep. Vergeleken met het gigantische verlies van CDA en PvdA was het klein bier, maar de terugval van 336 naar 327 CU-raadsleden kwam toch hard aan. Bij het oversteken van de Rubicon waren er andere vergezichten geweest. Bovendien zorgde de winst van de SGP (van 180 naar 196) voor extra zout in de wond.

Het is echter goed denkbaar dat op 9 juni, de dag van de Kamerverkiezingen, zal blijken dat de uitslag van de raadsverkiezingen maar een onbeduidende rimpeling was. In de verkiezingscampagne krijgt de CU namelijk een uitgelezen kans het fletse financieel-economische imago danig te retoucheren. Dankzij de politieke agenda van die andere protestant, Jan Peter Balkenende.

In de laatste aflevering van Elsevier in 2009 heeft Balkenende zijn politieke agenda ontvouwd: een verder terugtredende overheid, meer bezuinigen op sociale zekerheid omdat de verzorgingsstaat tot verslapping leidt, een lagere lastendruk, meer ondernemerschap, een winnaarsmentaliteit (de autoritaire stadstaat Singapore als lichtend voorbeeld), een grotere zelfredzaamheid van de burger. Kortom, een liberale benadering, zoals dat sinds 1918 altijd het geval is geweest bij premiers van gereformeerden huize.

Inmiddels heeft de CU de handschoen opgepakt. Het op afgelopen 8 maart gepubliceerde concept-verkiezingsprogram is de sociale pendant van de voorstellen van Balkenende. Het meest in het oog springt de tijdelijke invoering van een crisis- en hersteltaks. Om het overheidstekort terug te dringen zal elke belastingplichtige een zelfde percentage (bijvoorbeeld drie procent) extra belasting moeten betalen over zijn belastingaanslag. Geen symboolwetgeving, maar terug naar het beginsel dat de sterkste schouders de zwaarste lasten behoren te dragen.

Als de ChristenUnie er de komende maanden in zou slagen zich behalve als rechtzinnig-protestant ook als progressief-sociaal te profileren, is er een gerede kans dat we het enige land ter wereld blijven – voorzover ik weet – waar een onvervalst protestantse partij meeregeert.

Sytze Faber, voor Protestant.nl
12 maart 2010

Dr. Sytze Faber (1937) was wetenschapper, politicus, hoofdredacteur en bestuurder; hij houdt zich tegenwoordig bezig met armoedebestrijding, schaken en schrijven. Zijn wekelijkse columns voor het Friesch Dagblad en Het Goede Leven zijn te lezen op http://sytzefaber.livejournal.com/.