Nanotechnologie. Boeh!!!

Wetenschappers spreken graag over ‘verbetering van de mens’. Het uitbannen van ziekten bijvoorbeeld door een combinatie van nanotechnologie, genetica, ict en hersenwetenschappen. Christenen reageren vaak afwijzend op revolutionaire technische ontwikkelingen.
Prof.dr. Jan Hoogland vindt dat ethici meer invloed moeten krijgen op deze ontwikkelingen.

Christenen zien in technische ontwikkelingen vaak drijfveren van menselijke zelfoverschatting: de mens die wil zijn als God. Met deze terughoudende reactie oefenen ze evenwel niet veel invloed uit op de daadwerkelijke ontwikkelingen. Tegelijk zijn er noties in de christelijke kritiek op techniek die het overwegen waard zijn: argwaan jegens menselijke hoogmoed; wantrouwen van het streven naar perfectie in de moderne techniek; scepsis over onverantwoord ingrijpen in Gods mooie schepping etc.

Het is jammer dat de invloed van deze waardevolle kritische noties verwaarloosbaar is op de ontwikkeling van techniek. Hoe kan zulke kritiek op techniek vruchtbaar in het debat worden ingebracht? Hoe zorgen we dat we op een goede manier geïnformeerd worden over nieuwe technieken en dat we onze mening niet baseren op spookbeelden?
 
Wetenschappelijk onderzoek en techniek hebben een intrinsieke normativiteit. Ethiek zit als het ware ingebakken in de techniek. Het is naïef van technici en ethici om te denken dat men elkaar pas nodig heeft op het moment dat de toepassing van de techniek bijna is gerealiseerd. De ethische bezinning zou eigenlijk in het gehele ontwikkeltraject aanwezig moeten zijn als integraal onderdeel daarvan.
 
Om welke ethische vragen gaat het dan? De vraag of een bepaalde toepassing van techniek mag of niet mag is vaak remmend en niet stimulerend. Aan andere vragen zijn technische mensen nog niet gewend. Een ethicus vraagt naar de (mogelijke) consequenties die de nieuwe technologie voor ons leven gaat hebben, of en hoe we daarmee kunnen omgaan zonder onze eigen verantwoordelijkheid uit handen te geven, hoe we goed gebruik kunnen maken van de nieuwe mogelijkheden zonder onaanvaardbare grenzen voor een menswaardig bestaan te overschrijden.
Sturing op deze vragen is alleen mogelijk als technologen en ethici vanaf het begin goed samenwerken.
 
Jan Hoogland voor Protestant.nl

Jan Hoogland is bijzonder hoogleraar christelijke filosofie aan de Universiteit Twente, en is hoofdredacteur van het christelijk filosofisch magazine Beweging, dat in april een special uitbrengt over nanotechnologie, mede ter voorbereiding op een congres over nanotechnologie.