Je bent jarig en je maakt een glossy – zo werkt dat vandaag de dag. Zo ook bij het predikantenforum Op Goed Gerucht, dat met glossy THEO zijn eerste decennium viert. THEO is ‘dé glossy voor iedereen die alles wil weten over tien jaar OGG, moderne dominees en andere geruchtmakende zaken’.
Tien jaar OGG: daarover kom je het meest te weten uit het interview met de drie voorzitters. De directe aanleiding tot de oprichting van OGG is de onvrede over het trage verloop van het fusieproces dat leidde tot de vorming van de Protestantse Kerk in Nederland. In haar beginjaren functioneerde OGG vooral als pressiegroep richting synode, onder andere door openlijk afstand te nemen van synode-uitspraken over euthanasie en het synoderapport Jezus Christus, onze Heer en Verlosser. Na de kerkvereniging in 2004 zorgt derde voorzitter Jan Offringa voor de theologische uitbouw. Er verschijnen OGG-publicaties en er ontstaat meer toenadering tot de kerkleiding. Volgens Offringa zal de beweging onmisbaar blijven, als theologenplatform of wellicht als bredere beweging waarbij ook gemeenteleden zich kunnen aansluiten.
Maar waar staan de moderne dominees uit het brede midden van de kerk die OGG een stem wil geven voor? Hoe geruchtmakend zijn zij? Een tipje van de sluier wordt opgelicht door het artikel van theoloog en medeoprichter Rick Benjamins. Hij zet zich scherp af tegen de gedachte dat de kerk een contrasterende geloofsgemeenschap zou moeten zijn die voor de haar omringende samenleving een toonbeeld is van nieuw leven, liefde en vergevingsgezindheid. Dat is een gedachte die kerken met een scherp omlijnde, stevig bewaakte geloofsopvatting omarmen. Deze houding van antithese ziet Benjamins steeds meer greep krijgen op kerken die vanouds niet zo dachten. De populariteit ervan verklaart hij uit de angst die de aanslagen van 11 september 2001 en de financiële crisis wereldwijd hebben opgeroepen. Deze onrust zorgt voor een defensieve houding: mensen willen hun eigen verworvenheden beschemen. Op theologisch vlak leidt dat er volgens Benjamins toe dat liberale vormen van kerk-zijn onder druk komen te staan.
Het gaat God om de wereld en niet om de kerk, aldus Benjamins. Daarom moet de kerk zich niet van de wereld distantiëren of zich ertegen afzetten. Theologie en kerk moeten in contact blijven met de samenleving en het evangelie voortdurend verduidelijken in de context van onze cultuur. Dat is in ieder geval een ander geluid dan de veelgelezen theoloog Bram van de Beek laat horen. Benjamins beschouwt hem als een zeer prikkelend schrijver, maar bestempelt zijn ideeën als ‘een bezinning op het eigen christelijke gedachtegoed los van de tijdgeest en zo mogelijk los van iedere tijd’.
Toeval of niet: naast de THEO ligt op mijn leestafel ook het zojuist verschenen pamflet Is God terug? van Bram van de Beek. In acht hoofdstukjes zet hij hierin uiteen waar het zijns inziens echt om gaat in de kerk. Benjamins’ mening blijkt toch wat al te kort door de bocht. Van de Beek bedrijft wel degelijk theologie in de context van de tijd: ‘De regels van het christelijke leven komen voort uit een fundamentele levenshouding die is gekenmerkt doordat we niet van onszelf zijn maar van Christus. Wat dat in onze eigen eeuw en in onze eigen cultuur betekent, vraagt een voortdurende bezinning, net als christenen de eerste eeuwen hun weg moesten zoeken en ook daar niet allemaal tot precies dezelfde conclusies kwamen.’
Tegelijk is Van de Beek echter zeer kritisch op de heersende tijdgeest: ‘De huidige nadruk op contextualiteit kan makkelijk een uitvlucht worden om onze eigen identiteit te bewaren en zo een middel tot zelfhandhaving om het totale verlies van jezelf aan Christus te ontgaan. Contextueel christendom is alleen christendom als het de contextuele vorm is van verlies van jezelf: juist alles verliezen in plaats van het behouden. Dát heeft overal een eigen karakter’, aldus Van de Beek.
Jezelf verliezen en tóch genieten: dat kan goed samengaan volgens Van de Beek. ‘God heeft ons alles gegeven. We ontvangen in zijn liefde het eeuwige leven, vrede en genade. En dan geeft Hij ons er nog zoveel bij. (…) In de vrijheid van het christelijke bestaan kunnen we intens genieten van alles wat God ons geeft in dit leven om ons verblijf in den vreemde zo goed te maken.’
Wat moderne OGG-dominees vinden van jezelf verliezen, staat niet in de THEO. Dat zij volop kunnen genieten, blijkt overduidelijk uit de ‘goddelijke’ pastorieën die zij bewonen en de oogstrelende liturgische kledij die zij hebben laten ontwerpen. Misschien moet Van de Beek eens een goed glas wijn drinken in zo’n prachtige OGG-pastorie en met zijn moderne collega’s doorbomen over geloven in de 21e eeuw. De Doornse catechismus die OGG ter gelegenheid van haar verjaardag heeft geschreven en waarin zij nieuwe antwoorden geeft op oude geloofsvragen, lijkt me een uitstekend uitgangspunt voor een stevig gesprek.
Lydeke van Beek, voor Protestant.nl
21 juni 2010
Dr. Lydeke van Beek is literatuurhistorica en redacteur van Protestant.nl
N.a.v. THEO. 10 jaar Op Goed Gerucht. Vught: uitgeverij Skandalon, 2010. 46 p., ISBN 9789076564975.
A. van de Beek, Is God terug? Zoetermeer: uitgeverij Meinema, 2010. 120 p., ISBN 9789021142661.
Reacties
De Doornse Catechismus
22 juni, 2010 - 02:37 — johannesheb ik vandaag aangeschaft en lezend doorgebladerd. Mijn eerste indruk was dat de auteurs geen enkele moeite doen om een systematische geloofsleer te brengen. Men zou toch denken dat het grote verhaal van paradijs naar koninkrijk via de tussenfase van een gebroken wereld, waar God met het heilsplan ingrijpt, in een catechismus nader wordt uiteengezet. Ik heb evenwel uit de Doornse Catechismus niet de indruk dat de auteurs uitgaan van een planmatig werkende God. Bij de op zichzelf zinvolle vragen, staat als antwoord een aantal oppervlakkige associaties met betrekking tot het belang van die vraag voor de gelovige. Maar daarmee is die vraag, of liever Gods standpunt in die kwestie, natuurlijk niet inhoudelijk behandeld.
Nieuwe reactie inzenden