Kerken, pleit voor een limiet van 100 kilometer!

In het regeerakkoord van het huidige kabinet is afgesproken om de maximumsnelheid op autosnelwegen naar 130 kilometer te verhogen. Ook columnist Herman Noordegraaf is voor een herbezinning op de huidige limiet van 120 kilometer, maar pleit voor de oorspronkelijke snelheidsgrens van 100 kilometer. Kerken zouden net als in de jaren zeventig duidelijk moeten maken dat ons verkeersgedrag alles te maken heeft met ons geloof.

De maximumsnelheid van 100 kilometer werd in 1974 ingevoerd in de tijd van de zogeheten ‘oliecrisis’: Arabische staten hadden Nederland met een olieboycot getroffen wegens zijn steun aan Israël. De invoering was onderdeel van een pakket maatregelen dat het benzinegebruik moest terugdringen vanwege de daling van de invoer van aardolie. Het fenomeen ‘autoloze zondag’ stamt uit diezelfde tijd.

Het zal nog bij weinigen bekend zijn, maar in die tijd bemoeiden de kerken zich intensief met verkeersvraagstukken. In 1973 was uit kerkelijke kring op initiatief van de emeritus studentenpredikant K.E.H. Oppenheimer een Open Brief over de verkeers(on)veiligheid voortgekomen. Deze kon rekenen op veel bijval. Het initiatief werd opgepakt door de landelijke Raad van Kerken, die om de bewustwording en het gesprek in de kerk te stimuleren de brochure Op weg, maar hoe? publiceerde. Ten behoeve van de politieke discussie verscheen bovendien een Verkeersmanifest.

Beide publicaties namen krachtig stelling tegen de onverschilligheid over verkeersslachtoffers. Zij doen een beroep op de verschillende sectoren van de samenleving om de verkeersveiligheid te vergroten en de positie van de zwakke verkeersdeelnemers te verbeteren. De oliecrisis vestigde de aandacht op het energievraagstuk – vandaar dat dit ook nadrukkelijk aandacht kreeg. Bij acties uit diezelfde tijd, zoals die voor een Nieuwe Levensstijl, vinden we sterke pleidooien voor het gebruik van de fiets en van het openbaar vervoer.

Ook in de jaren zeventig en later werd er gepleit voor verhoging van de maximumsnelheid. Terecht heeft de Raad van Kerken zich daar steeds tegen uitgesproken vanwege het toenemende aantal verkeersslachtoffers, vanwege de milieu-aspecten (luchtvervuiling en geluidshinder) en de noodzaak om het energieverbruik terug te dringen. In 1988 werd de maximumsnelheid toch verhoogd naar 120 kilometer, zij het met intensivering van de snelheidscontrole.

Waarom diep ik deze feiten op? Omdat het voornemen om de maximumsnelheid te verhogen een verwerpelijk voorstel is om de zojuist genoemde redenen. Gelukkig is het aantal verkeersslachtoffers de laatste jaren sterk gedaald door een stringent beleid; gelukkig zijn auto’s minder milieu-onvriendelijk geworden. Het aantal verkeersslachtoffers en de nadelige milieu-effecten zullen echter toenemen als de snelheidsgrens wordt opgetrokken.

In het regeerakkoord staat dat een lagere maximumsnelheid dan 130 kilometer zal gelden als de luchtkwaliteit, geluidsbelasting of verkeersveiligheid dit nodig maken (het punt van het energiegebruik wordt niet genoemd). Als men deze punten echter serieus neemt, moet men echter helemaal niet tot verhoging overgaan.

Vrijheid en verantwoordelijkheid zijn twee kernbegrippen uit de christelijke geloofstraditie en wel in onderlinge samenhang. Vrijheid die niet verbonden wordt met de inzet voor medemensen is bijbels gezien een verwerpelijke vrijheidsuitoefening. Invoering van de 130-kilometergrens is daarvan een voorbeeld. Mocht het zover komen, dan hoop ik dat de kerken samen met vele anderen in verzet zullen komen en zullen pleiten voor 100 kilometer als limiet.

Kerken zouden weer eens duidelijk moeten maken dat ons verkeersgedrag alles te maken heeft met ons geloof: de fiets en het openbaar vervoer gebruiken als het maar even kan en een beheerste rijstijl met maximaal 100 kilometer per uur.

Herman Noordegraaf, voor Protestant.nl
10 december 2010

Herman Noordegraaf is bijzonder hoogleraar diaconaat aan de Protestantse Theologische Universiteit en geldt als deskundige op het gebied van de geschiedenis van het progressieve christendom.