Overal in Nederland ontstaan nieuwe kerkvormen als een reactie op het feit dat bestaande kerken onvoldoende in staat blijken om op een goede manier aan te sluiten bij de huidige samenleving. De nieuwe kerken willen laagdrempeliger zijn en zoeken eigentijdse vormen om te vieren, ontmoeten, leren en dienen. Maar zou er geen model zijn waarin de huidige kerken kunnen blijven bestaan en nieuwe kerken niet nodig zijn, vraagt Mink de Vries zich af.
In Zwolle hebben we zo’n model gevonden. Het gaat terug op de Moderne Devotie en zelfs de eerste christengemeente en sluit tegelijk aan bij onze huidige tijd. In het najaar van 2010 speelde binnen het Zwolse Podium van Kerken een belangrijke vraag: hoe gaan wij als kerken om met de burgerlijke gemeente die de kerken als partner binnen het wijkgericht werken beschouwt? Het podium besloot zelf het initiatief te nemen en de wethouder uit te nodigen voor een kennismakingsgesprek. Ter voorbereiding van dat gesprek kreeg de wethouder een stuk over gemeenschapskringen, gebaseerd op het model van de Moderne Devotie en ontwikkeld in de zomer van 2010.
Een gemeenschapskring is een groep mensen overal uit de wijk vandaan: kerkelijken en buitenkerkelijken, mannen en vrouwen, kinderen, jongeren en volwassenen die elkaar ontmoeten in een wijkcentrum of buurthuis.Vanuit dit centrum worden allerlei zaken voor en in de wijk georganiseerd op het gebied van gastvrijheid, ontmoeting en hulp. Activiteiten op diaconaal gebied die met behulp van het Leger des Heils, Stichting Present of Stichting The Mall uitgevoerd kunnen worden. Maar ook projecten op het gebied van zorg en welzijn, kunst en cultuur, sport, groenvoorziening of onderwijs en ondernemerschap. Er kan in deze projecten samengewerkt worden met de gemeente, de vrijwilligerscentrale, sportcentra, onderwijs- en culturele instellingen, studentenverenigingen, lokale ondernemers en woningcorporaties, maar ook met de kerken zelf. Per wijk moet worden gekeken op welk gebied er inzet nodig is en daar wordt het programma op aangepast.
De organisatie en coördinatie kan liggen bij een Diaconaal Platform. Het hart van de ontmoeting is het wijkcentrum. Mensen geven zelf aan wat ze willen doen, op wat voor manier en hoe vaak. De activiteiten hebben een sterk samenbindend karakter, waardoor er gemeenschapskringen ontstaan. Iedereen die zich opgeeft voor een gemeenschapskring en voor een bepaalde activiteit verplicht zich tot niets; alleen deelname is genoeg. Het is belangrijk dat een gemeenschapskring laagdrempelig blijft en geen kerk wordt.
Mensen die nieuwsgierig worden naar de intenties van de gemeenschapskringen kunnen zich aansluiten bij een geloofskring waar zingevings- en levensvragen besproken worden op een manier die is geïnspireerd door de geloofsgesprekken of collaties ten tijde van de Moderne Devotie. In het gemeenschapshuis wordt elke dag begonnen en geeindigd met een korte viering waarin gebed een belangrijke rol speelt. Elke week vindt er een laagdrempelige viering plaats (dat hoeft niet op zondag te zijn!), gekoppeld aan een maaltijd.
Toen de wethouder het plan van de kerken uitgebreid gelezen had, werd ze erg enthousiast. Het plan van de gemeenschapskringen sluit goed aan bij de wens om meer sociale samenhang in de wijk te creëren. De volgende stap van de kerken was het toespreken van de Gemeenteraad en het College, waarbij zij uitlegden welke rol zij voor de kerk in de wijk zagen weggelegd. De twee christelijke partijen, het CDA en de CU, werden apart uitgenodigd om meer over de plannen te weten te komen. Beide collegepartijen omarmden het plan. De CU organiseert op 18 februari een lunch voor alle kerken over het thema ‘de kerk in de wijk’. Binnenkort worden ook de andere politieke partijen om een reactie gevraagd.
Niet toevallig heet de wijk waar een eerste pilot wordt uitgevoerd de Devotenbuurt. Waren de moderne devoten, en vooral de broeders en zusters van het gemene (gemeenschappelijke) leven niet bezig met zorg voor de gemeenschap? Arme studenten in de tijd van de Moderne Devotie vonden onderdak in de woongemeenschappen die de Zwolse broeders hadden opgericht. Er was zorg voor zieken, voor vreemdelingen en voor mensen die meer van het geloof wilden weten.
Gemeenschapskringen zijn bedoeld om de kloof tussen rijk en arm kleiner te maken, vanuit de gedachte dat niemand buiten de boot mag vallen. Handelingen 2 is het hoofdstuk waar de broeders en zusters van het gemene leven hun inspiratie uit putten; zie de beschrijving van het leven van de eerste christengemeente in Handelingen 2:42-47. De tijd is rijp voor nieuwe gemeenschapskringen!
Mink de Vries, voor Protestant.nl
7 februari 2011
Mink de Vries (1962) is o.a. docent godsdienst en maatschappijleer, jongerenwerker, bestuurder bij diverse stichtingen rond de Moderne Devotie, hertaler van de Navolging van Christus in jonge taal (Den Bosch 2008) en auteur van Navolging NU. Postmoderne devotie (Kampen 2009).
Reacties
Nieuwe reactie inzenden