We kennen allemaal de voorliefde van Maarten ’t Hart voor de taal van de Statenbijbel en de Psalmen in de oude berijming van 1773. In zijn historische roman Het Psalmenoproer beschrijft hij de pittige rellen die in het provinciestadje Maassluis uitbreken wanneer de voorloper van de Psalmen van 1773 aan de kant wordt geschoven. Zoveel opschudding heeft het team van Psalmen voor Nu nog niet veroorzaakt sinds het in 2002 aan een nieuwe Psalmberijming werkt. Toch gooien zij met hun interpretatie van de eeuwenoude Hebreeuwse poëzie een flinke steen in de vijver van de kerkmuziek.
Het is twee uur en de kerkdienst begint. De jongerenband speelt vandaag. De tieners hebben zelf liederen uitgezocht. God, ik adem om van u te zingen. Dat zijn de eerste woorden van het eerste lied. De woorden van Psalm 145, in de versie van Psalmen voor Nu. En ze spelen hem helemaal, geen vers wordt overgeslagen.
Ik denk terug aan de woorden van Psalmen voor Nu-initiator Rien van den Berg, zo’n tien jaar geleden. Hij zei: ‘De Psalmen waaien de kerk uit. Tieners zingen ze braaf mee in de banken, maar op de jeugdclub, als de gitaar de hoofdrol heeft, vinden de ‘oude’ Psalmen geen aansluiting.’ Dat vond hij jammer, en terecht. De Psalmen vormen het hart van de Bijbel. Daar leer je hoe je met God kunt omgaan, ongeacht de omstandigheden. Daar wordt gedankt, geschreeuwd, gepraat, gesmeekt, onderhandeld, gezongen en gemusiceerd. Een mensenleven met God in 150 liederen.
Ze spelen hem helemaal, Psalm 145: geen vers wordt overgeslagen. De drummer houdt zich niet in en dat hoeft ook niet. Hetzelfde geldt voor de andere muzikanten. Deze muziek laat zich door hen spelen. En de tekst vindt zijn weg weer naar hoofd en hart.
Voordat ik als componist aan het Psalmen voor Nu-project ging meewerken, was ik eerlijk gezegd niet erg thuis in de Psalmen. Ik heb ze vroeger in de kerk niet heel veel gezongen en wat we gezongen hebben, is gewoonweg niet blijven hangen. Liedjes van de Beatles, Boudewijn de Groot, Doemaar – dat zijn mijn muzikale en tekstuele jeugdherinneringen. Jammer? Ja, want nu ik de Psalmen heb leren kennen, zie ik pas hoe vaak een Psalmcitaat op andere plaatsen in de Bijbel een plekje heeft gevonden. De schrijvers van het Nieuwe Testament waren met de Psalmen opgegroeid. In de Psalmen vonden zij teksten om in allerlei situaties woorden te geven aan hun gevoelens en ideeën. En de Psalmteksten zelf lijken vaak ook weer een voorafspiegeling van latere gebeurtenissen te zijn. De Psalmen trekken zich niets aan van ons lineaire tijdsbesef. Ze zijn onnavolgbaar en dus onmisbaar.
Ik leerde de Bijbel dus op een nieuwe manier lezen dankzij deze Psalmen voor Nu, maar ook buiten de Bijbel blijken ze hun werk te doen. Ze zijn een nieuwe deur naar de Psalmteksten zelf. Of: ze zijn een nieuwe deur waardoor de Psalmteksten bij ons binnen komen.
Enkele jaren geleden had ik mijn buurvrouw beloofd een kastje in elkaar te zetten. Ze was ziek en lichamelijk te zwak om het zelf te doen. Ze had wel nauwkeurig uitgemeten waar het moest komen en het kastje lag netjes ingepakt klaar. En enkele weken later lag het kastje nog steeds keurig klaar. Ik was druk, had veel ‘belangrijks’ te doen. Totdat de woorden van Psalm 15 door mijn hoofd zongen: Iemand die doet wat Hij belooft, al is dat niet in zijn belang… zo iemand is kind bij God aan huis. Dat kwam aan. Ik heb zo snel mogelijk het kastje in elkaar gezet. Mijn buurvrouw heeft er niet lang van kunnen genieten. Een week of twee later is ze overleden. Die Psalm had best wat eerder in mijn hoofd mogen zitten. Ik heb zulke leefregeltjes nodig.
Psalmen voor Nu, ze zijn niet perfect en zeker niet zaligmakend, maar toch: voor mij hebben ze de Psalmen uitgepakt en een plek gegeven. En denkend aan de Psalmenspelende tienerband heb ik de hoop dat dit niet alleen voor mij geldt.
Roeland Smith, voor Protestant.nl
31 maart 2010
Roeland Smith is neerlandicus en docent in het voortgezet onderwijs. Daarnaast is hij componist voor de projectgroep Psalmen voor Nu. Met de zesde cd Beker met een barst, die op 26 maart in het Utrechtse Tivoli is gepresenteerd, staat de teller in totaal op 84 psalmen. De projectgroep werkt gestaag verder aan Bijbelgetrouwe en frisse Psalmberijmingen: iedere Psalm vers voor vers in taal en muziek van deze tijd. Zaterdag 10 april geeft de Psalmen voor Nu-band een presentatieconcert in Media- en Congrescentrum De Hoop aan de Provinciale weg in Dordrecht.
Naar aanleiding van:
Beker met een barst. Psalmen voor Nu cd 6. Zoetermeer: Uitgeverij Boekencentrum. ISBN 9789023967279.
Zie ook de eigen website van het Psalmen voor Nu-project.
Nieuwe reactie inzenden