ChristenUnie: christendom is de voeding van de westerse beschaving

Interessante hypothese, vooral omdat hij eindigt met een beschuldiging aan het adres van het pragmatisme (Rorty): de seculiere filosofen experimenteren (er lustig op los). Dat doet denken aan de christelijke beschuldiging aan het adres van totalitaire systemen als het communisme en het nationaal-socialisme: inhumane want seculiere experimenten.

Dat is niet helemaal eerlijk en ook wat vergeetachtig. De ironie van de geschiedenis wil dat juist de confessionele politiek, bij de oprichting van de eerste christelijke partijen, gezien werd als een gevaarlijk modern experiment, in strijd met het Nederlandse protestantisme want gebaseerd op Engelse en Amerikaanse massamobilisatie.

Experimenteer rustig verder in die kwijnende traditie, met je absolute ideeen over euthanasie, abortus, homoseksualiteit, protestantisme als kern van de beschaving of de natie, maar doe het vooral in de marge val mij er niet mee lastig. Want wat is er gevaarlijker: pragmatisme of fundamentalisme?

Het staat een ieder natuurlijk vrij te geloven wat hij wil, ook als het om geschiedvisies gaat. ;)

Waar de lijst met mensenrechten een verlichtingsideaal was, dus inderdaad geen Christelijk verhaal, is gewetensvrijheid wel degelijk een - Protestants - beginsel. Ook in Nederland bleef het mogelijk om eigen opvattingen te hebben en in eigen kerken te belijden, zij het dan soms schuilkerken. Zelfs Rooms Katholieken en Joden werden gedoogd, en niet uit calculerende motieven.
Natuurlijk refereerden veel verlichtingsfilosofen aan de voorbeelden die ze in Nederland en Zwitserland aantroffen, vaak schreven ze in die landen ook hun boeken.
Dat Nederland voorop liep en zo een voorbeeld werd voor de protestanten die later de Amerikaanse grondwet en onafhankelijkheidsverklaring opstelden, is geen toeval een ook geen fabeltje.
Het gaat dan niet om het overgrote deel van de Christenheid, want de Rooms- en Orthodox katholieken waren (nog) intolerant, maar bij het protestantse stuk ervan gaat het wel degelijk om een overgroot deel.

Ik denk dat het niet correct is de zaak voor te stellen alsof gewetensvrijheid in Nederland het gevolg is van een principieel bijbelse instelling. Niet eens het gevolg van het christendom - anders was dat wel al vele eeuwen eerder gebeurd. In Nederland is er gepleit voor gewetensvrijheid omdat de calvinistische minderheid een minderheid was. Het was dus puur politiek eigenbelang om voor die vrijheid te strijden. Vervolgens zijn nog eeuwenlang allerlei andere groepen onderdrukt in Nederland. Bovendien negeert Spijker de uitzonderlijke positie die Nederland bekleedde in de vroegmoderne geschiedenis. Nederland was alles behalve het enige christelijke land in Europa. Als je buiten onze landsgrenzen kijkt, zie je dat het overgrote deel van de christenheid helemaal niet zo tolerant was. En zoals ik zei: met de tolerantie in Nederland viel het ook wel mee. Voor zover men dat was, kwam het voort uit calculerende motieven en niet uit geloofsovertuiging.

De ChristenUnie zou een nóg leukere partij worden als ze de God-Nederland-Oranje geschiedversie zou loslaten ten gunste van een wat meer verantwoord beeld. Het is toch bijzonder frappant dat het christendom pas na 18 eeuwen, na de storm van de Verlichting, besefte: verrek, eigenlijk zijn wij christenen heel vrijheidslievend! De verklaring van Spijker volstaat simpelweg niet.

Maar voor Degene die jou opraapt als je voor dood wordt achtergelaten door rovers. En ook voor degenen die samen met jou in het lichaam van Christus zijn opgenomen.
Voor anderen geldt vijandliefde. Ook vriendelijk, maar toch minder.

De claim op mensenrechten is twijfelachtig. Die zijn toch echt een bedenksel van achttiende eeuwse verlichtingsfilosofen die van Christelijke beginselen af wilden en daarom de natuurrechten hebben bedacht. Ze zijn de ideologische basis geworden van de Franse revolutie.